Traditioneel loopt iemand die een rolstoel duwt direct achter de persoon in de stoel. Dat maakt het niet alleen lastig om elkaar goed te zien en horen, het voelt ook onnatuurlijk – waarom kun je niet gewoon naast elkaar wandelen, zoals twee mobiele mensen dat zouden doen? Kan een technische oplossing helpen bij deze heel menselijke uitdaging?

Als fysiotherapeut binnen de kinderrevalidatie van Rijndam Revalidatie heeft Nicole van den Dries-Luitwieler veel ervaring met het begeleiden van mensen in een rolstoel. Daarnaast is zij ervaringsdeskundige als moeder van een volledig zorgafhankelijk kind.

“Mijn dochter geniet enorm wanneer ik met haar ga wandelen,” vertelt ze. “Maar zij communiceert non-verbaal, via geluiden en lichaamstaal. Om echt contact te maken, moet je kunnen kijken en observeren.”

Volgens Van den Dries-Luitwieler maakt contact tijdens het lopen niet alleen de ervaring prettiger, maar is het bij deze doelgroep vaak essentieel. “Deze kinderen hebben allemaal verschillende problematiek, dus je moet ze goed observeren. Dan kun je bijvoorbeeld op tijd ingrijpen wanneer een kind verslikt door reflux, of juist wanneer buitenlicht een epileptische aanval uitlokt. Het is heel complex.”

“Naast elkaar lopen is eigenlijk de natuurlijke manier,” zegt Van den Dries-Luitwieler. Een idee dat volgens haar een grote impact kan hebben voor verschillende gebruikersgroepen – van kinderen met meervoudige beperkingen tot ouderen met dementie.

Ziggy – een toepasselijke naam

Deze praktijkgerichte casus werd verder opgepakt door prof. dr. Heike Vallery, hoogleraar Human Motor Augmentation aan TU Delft en honorary professor Innovative Rehabilitation Technology bij Erasmus MC. “Als je simpelweg een stang aan de zijkant van een rolstoel bevestigt, dan draait die in rondjes wanneer je hem duwt,” legt Vallery uit. “Moment = kracht x afstand. Dat is gewoon natuurkunde.”

Samen met werktuigbouwkundig ingenieur Lucy Bennett en promovendus Bram Sterke ontwikkelde het team een opvallend elegante oplossing: een eenvoudige duwstang gecombineerd met een aangepast zwenkwiel. Hun ontwerp kreeg de naam Ziggy, vernoemd naar Bennett’s 17-jarige kat. Het systeem maakt gebruik van een schuine hoek om de rolstoel te sturen. Het principe lijkt op het overhellen van een fiets in een bocht. Hiermee lieten de onderzoekers zien dat vrijwel iedere rolstoel net zo eenvoudig vanaf de zijkant als van achteren bestuurd kan worden. Op het moment van schrijven loopt de patentaanvraag nog.

Een “Tour of the Netherlands”

Met financiering vanuit Rijndam Revalidatie en Erasmus MC leidt Bennett het project inmiddels naar de volgende fase: testen met gebruikers. “Het is ontzettend belangrijk om de gebruiker centraal te zetten bij technische oplossingen,” zegt Bennett. “Doe je dat niet, dan raakt je ontwerp los van de persoon voor wie het bedoeld is – meestal ten koste van het eindproduct.” Om gebruikers actief betrokken te houden, betrekt Bennett hen in iedere stap van het ontwerpproces. “We bereiden momenteel een nieuw Ziggy-prototype voor waarmee we een ‘Tour of the Netherlands’ willen doen langs zorginstellingen, dagbestedingen en andere gebruikersgroepen. We zijn voortdurend op zoek naar verschillende perspectieven en deze tour helpt daarbij.”