De Rotterdamse haven is een plek van schaal, snelheid en wereldwijde verbindingen. Tegelijkertijd is het een gebied waar grote maatschappelijke vragen samenkomen: over energie, gezondheid, arbeid en rechtvaardigheid. Binnen Resilient Delta richt Vinzenz Bäumer Escobar zich precies op die samenkomst van vraagstukken. Als Academic Lead Haven verbindt hij onderzoek, beleid en praktijk rond de vraag hoe havens structureel anders georganiseerd kunnen worden in het licht van ecologische grenzen en groeiende sociale ongelijkheid waardoor ze kunnen bijdragen aan een duurzame én rechtvaardige samenleving.

Vinzenz is opgeleid als antropoloog en werkt als onderzoeker bij de Erasmus School of History, Culture and Communication, binnen het Department of History. Voor hij bij Resilient Delta betrokken raakte, deed hij meerdere jaren kwalitatief onderzoek in en rond de Rotterdamse haven. Hij sprak met havenwerkers, bewoners en beleidsmakers en werkte zelf mee op locatie. Die ervaring vormde zijn blik op de haven als een sociaal en politiek systeem, niet alleen als logistiek knooppunt.

Binnen Resilient Delta vervult Vinzenz een duidelijke brugfunctie. Hij volgt ontwikkelingen in het havengebied op de voet, onderhoudt contacten met onderzoekers van verschillende universiteiten en met partijen als gemeenten, maatschappelijke organisaties en het havenbedrijf. Zijn werk draait om matchmaking en community building: het bij elkaar brengen van mensen, perspectieven en kennis rond concrete vraagstukken.

Van schade naar herstel

Een van de projecten waar Vinzenz zich intensief voor inzet is Van schade naar herstel. Dit initiatief, getrokken door de criminologen Lieselot Bisschop en Karin van Wingerde, richt zich op de lange geschiedenis van industriële vervuiling in Nederland, met de haven van Rotterdam als belangrijke casus. Decennia van industriële activiteit hebben geleid tot bodem-, water- en luchtverontreiniging, met vaak langdurige en moeilijk zichtbare gezondheidseffecten voor omwonenden.

Het project stelt niet alleen de milieuschade centraal, maar ook de bestuurlijke en maatschappelijke omgang ermee. Burgers zijn lange tijd nauwelijks betrokken geweest bij besluitvorming, terwijl zij wel de gevolgen dragen. Met steun van Resilient Delta wordt gewerkt aan de opzet van een programma waarin erkenning, dialoog en herstel centraal staan, samen met partijen als de GGD en het Fonds Slachtofferhulp.

Technologie is niet genoeg

Discussies over de haven gaan vaak over technologische oplossingen: elektrificatie, digitalisering en nieuwe energiedragers zoals waterstof. Die ontwikkelingen spelen ook binnen Resilient Delta een rol, maar Vinzenz plaatst ze bewust in een breder perspectief. Waterstof noemt hij vooral als voorbeeld van een oplossing die technisch aantrekkelijk lijkt, maar tegelijk nieuwe ethische en maatschappelijke vragen oproept over kosten, energiegebruik en mondiale ongelijkheid.

Voor Vinzenz is de energietransitie in de haven geen puur technisch vraagstuk. Het gaat ook over wie profiteert van nieuwe infrastructuur, wie de lasten draagt en wat dit betekent voor arbeid, gezondheid en de relatie tussen stad en haven.

Haven, kennis en samenwerking

Dat bredere perspectief komt ook terug in initiatieven als het UPT Havensymposium, waar Resilient Delta betrokken was bij het faciliteren van kennisuitwisseling tussen universiteit, beleid en praktijk. Binnen dit traject speelt Larissa van der Lugt, lid van de Resilient Delta stuurgroep Haven, een centrale rol als organisator en verbinder.

Internationale perspectieven: Marokko

Ook internationaal zoekt Vinzenz naar manieren om bestaande denkkaders open te breken. Een voorbeeld is de workshop Creating a Vision for Port Cities: Morocco Edition, georganiseerd binnen het netwerk van Port City Futures door Carola Hein en Annabel Duval. In deze workshop werkten professionals uit verschillende havensteden samen aan tools voor een rechtvaardige en duurzame haventransitie.

Door deelnemers te confronteren met een andere context, zoals de haven van Tanger, ontstaat ruimte om vanzelfsprekendheden uit de Rotterdamse praktijk te bevragen. De focus lag niet alleen op technologische oplossingen, maar juist op de relatie tussen haven en stad, klimaatrechtvaardigheid en integrale benaderingen van transitie. De workshopreeks krijgt een vervolg in Nederland en later opnieuw in Marokko. Juist door vergelijkingen ontstaat zicht op alternatieve ontwikkelpaden die niet uitsluitend draaien om schaalvergroting en concurrentiekracht.

Verhalen uit de haven

Naast beleids- en onderzoeksprojecten is Vinzenz betrokken bij het boek ‘My Port City‘ met kwalitatieve interviews over de beleving van de haven, geïnitieerd door Yi Kwan Chan en Maurice Jansen. In dit project vertellen mensen met uiteenlopende banden met de haven — van havenwerkers tot stadsbewoners — hoe zij de afstand tussen stad en haven ervaren.

Het boek laat zien hoe sterk de haven nog altijd verweven is met de identiteit van Rotterdam, maar ook waar vervreemding ontstaat. Over dit project en de verdere uitwerking ervan volgt op een later moment meer informatie.

Citizen Science en leefomgeving

Ook op het gebied van leefomgeving en gezondheid speelt Resilient Delta een rol, onder meer via het Noise Lab. In dit samenwerkingsverband werken gemeente, onderzoekers en bewoners samen aan vraagstukken rond geluidsoverlast in havengebieden. Citizen Science (burgerwetenschap) vormt daarbij een belangrijk uitgangspunt.
Bewoners spelen een actieve rol bij het verzamelen van meetgegevens over geluid en, in vervolgprojecten, ook over luchtkwaliteit. Deze lokale metingen maken overlast inzichtelijk op detailniveau en kunnen worden verbonden aan bestaande meetnetten van overheden en kennisinstellingen. Daarmee dragen bewoners direct bij aan kennis die relevant is voor beleid en besluitvorming en verschuift de productie van kennis deels van instituties naar gemeenschappen zelf.

Ruimte voor ongemakkelijke vragen

Wat Vinzenz met zijn werk bij Resilient Delta wil bereiken, is niet één vastomlijnd antwoord. Hij ziet Resilient Delta vooral als een plek waar ongemakkelijke vragen gesteld mogen worden (over rechtvaardigheid, macht en verantwoordelijkheid) en waar wetenschap, beleid en samenleving elkaar kunnen ontmoeten.

In die ruimte ligt volgens Vinzenz de kracht van transdisciplinaire samenwerking. Niet als belofte van consensus, maar als gezamenlijke zoektocht naar een toekomstbestendige haven, midden in de samenleving.