Moeiteloos schakelen tussen verschillende niveaus van kennis
Flagship Integrative Neuromedicine
Wereldwijd lijden meer dan 250 miljoen mensen aan neurologische aandoeningen. Dit zijn ziekten die sterk van elkaar verschillen, zoals Alzheimer, ALS en aandoeningen binnen het autismespectrum. Wat deze ziekten gemeen hebben, is dat ze te maken hebben met de hersenen en met de overdracht van signalen daarin. In de afgelopen jaren is veel onderzoek gedaan en veel geld geïnvesteerd om deze aandoeningen beter te begrijpen en behandelingen te ontwikkelen. Toch veroorzaken veel van deze ziekten nog steeds ernstige schade en worden ze nog altijd grotendeels onvoldoende begrepen.
Goede afstemming
Volgens Daan Brinks komt dat onder andere doordat er weliswaar veel kennis beschikbaar is — over onderwerpen variërend van moleculaire en cellulaire processen tot weefsels en organen — maar dat deze verschillende vormen van kennis onvoldoende op elkaar aansluiten. “De kennis die we hebben over neurologische aandoeningen is opgebouwd door een grote verscheidenheid aan specialisten,” legt Brinks uit. “Deze specialisten onderzoeken processen op heel verschillende tijd- en lengteschalen. Sommigen kijken naar kortdurende processen diep in menselijke cellen, terwijl anderen juist ontwikkelingsprocessen over een heel mensenleven bestuderen.”
“Het probleem wordt duidelijk wanneer we bijvoorbeeld kijken naar de ontwikkeling van medicijnen voor een complexe ziekte als Alzheimer,” vervolgt Brinks. “Nieuwe medicijnen worden vaak eerst getest op muizen. Daar werken ze vaak goed, maar wanneer onderzoekers vervolgens de stap maken naar echte patiënten, blijken ze vaak helemaal niet te werken — en weten we eigenlijk niet precies waarom.”
“De onderzoekers die met muizen in een laboratorium werken zijn heel andere onderzoekers dan degenen die met patiënten werken. Ze spreken elkaars taal niet en nemen meestal geen beslissingen op basis van elkaars kennis. Daardoor wordt de stap van muis naar mens veel te groot. Dat willen wij proberen te verbeteren.”
Overdraagbare kennis
Een van de manieren waarop Brinks en zijn collega’s dit willen aanpakken, is door een nieuwe generatie onderzoekers op te leiden die het grote complexe geheel kan overzien en met alle specialisten kan communiceren — van moleculair biologen tot artsen in de behandelkamer. Ze willen meer onderlinge communicatie realiseren en experimenten ontwikkelen die toetsen of de verschillende stappen in onderzoeks- en ontwikkeltrajecten daadwerkelijk gebaseerd zijn op kennis die tussen disciplines overdraagbaar is.
Brinks: “Over vijf jaar willen we de meerwaarde van onze aanpak kunnen laten zien met een werkend medicijn of diagnostische methode voor patiënten die via onze pipeline is ontwikkeld. Dus als resultaat van een vernieuwd proces waarin alle stappen logisch op elkaar aansluiten en gebaseerd zijn op transdisciplinaire kennis.”
Als we de complexe problemen van deze tijd echt willen oplossen, moeten we veel transdisciplinairder gaan denken.
Daan Brinks
TU Delft
Imaging Physics/ molecular genetics
Een van de manieren waarop Brinks en zijn collega’s dat willen bereiken, is door een nieuwe generatie mensen op te leiden die het grote complexe geheel kan overzien en met alle specialisten kan praten, van moleculair biologen tot artsen in de behandelkamer. “We willen meer wederzijdse communicatie binnen zo’n pipeline realiseren. Maar ook dat al die specialisten experimenten ontwikkelen om te controleren of de verschillende stappen in een ontwikkelproces daadwerkelijk gebaseerd zijn op onderling overdraagbare kennis.”
Het Flagship Integrative Neuromedicine bestaat uit een groep relatief jonge onderzoekers. Het omvat natuurkundigen, chemici, biomedici, microbiologen en neurowetenschappers van Erasmus MC en TU Delft. Maar ook artsen, psychologen, filosofen en mensen die werken aan het integreren van nieuwe kennis en methodologieën binnen de Nederlandse gezondheidszorg. “We hebben nu 21 onderzoekers binnen ons samenwerkingsverband. Dat aantal zal zeker verder groeien. We herkennen allemaal dat het ontstaan van silo’s binnen het wetenschappelijke proces een probleem is dat opgelost moet worden. We werken zoveel mogelijk democratisch en bottom-up. Onze onderzoekers hebben samen besproken hoe zij elkaars kennis kunnen benutten en experimenten kunnen uitvoeren die toetsen of kennisoverdracht goed verloopt.”
Ons eigen fysieke instituut
“Over vijf jaar willen we de meerwaarde van onze aanpak kunnen aantonen met een werkend medicijn of diagnostiek voor patiënten die binnen onze pipeline ontwikkeld zijn. Organisatorisch zou ik graag zien dat we in die periode doorgroeien naar een eigen fysiek instituut, waar we samen over dit soort vraagstukken kunnen praten en nadenken.” “Maar we hebben ook ambities op het gebied van onderwijs.” “Studenten worden nu nog vaak opgeleid binnen vrij afgebakende disciplines en gescheiden vakgebieden. Dat moet deels veranderen, bijvoorbeeld door een brede, transdisciplinaire bacheloropleiding te organiseren waarin studenten hun eigen leerroute kunnen samenstellen. Natuurlijk blijven vakspecialisten altijd nodig, maar als we de complexe problemen van deze tijd echt willen oplossen, moeten we veel meer transdisciplinair gaan denken.”
