Het is lastig om te begrijpen welke institutionele en sociaaleconomische factoren bepalen hoe veerkrachtig een samenleving is bij rampen, onder andere omdat gemeenschappen verschillen in de mate waarin zij aan rampen worden blootgesteld. Nederlandse en Franse overzeese gebieden bieden een unieke mogelijkheid om te onderzoeken hoe instituties voor rampenbestrijding en sociale normen de veerkracht van gemeenschappen beïnvloeden. Het eiland Sint Maarten is verdeeld in twee delen. Het noordelijke deel valt onder Frans bestuur, terwijl het zuidelijke deel een autonoom land binnen het Koninkrijk der Nederlanden is. Beide delen zijn sterk blootgesteld aan natuurrampen en worden aan het einde van de zomer en het begin van de herfst regelmatig bedreigd door Atlantische orkanen. De meest recente grote rampen die het eiland troffen waren orkaan Irma in 2017 en de COVID-19-pandemie in 2020–2022. De gevolgen voor de twee delen van het eiland waren echter verschillend.

Een mogelijke verklaring voor deze verschillen in veerkracht is de verschillende manier waarop de twee gebieden omgaan met rampen. Nederland hanteert over het algemeen een meer gedecentraliseerde aanpak, waarbij een grotere verantwoordelijkheid bij de samenleving ligt. Frankrijk heeft een meer gecentraliseerde aanpak en maakt bij rampen vaker gebruik van bijzondere bevoegdheden. Dit onderzoeksproject onderzoekt of deze verschillen in rampenbeleid kunnen helpen verklaren waarom de veerkracht van de twee gemeenschappen verschilt.

Het onderzoek bestaat uit drie stappen:

1. Een vergelijkend conceptueel raamwerk ontwikkelen voor de institutionele en sociaaleconomische factoren die de veerkracht tegen rampen en pandemieën beïnvloeden. Het raamwerk bouwt voort op de interdisciplinaire expertise van het onderzoeksteam, verkennende interviews met professionals die werken aan pandemie- en rampenbestrijding en een uitgebreide literatuurstudie;
2. Gegevens verzamelen over instituties voor rampenbestrijding, sociale normen en sociaaleconomische factoren die samenhangen met voorbereiding op en veerkracht tegen rampen. Institutionele gegevens worden verzameld via geautomatiseerde documentanalyse en interviews. Sociale normen worden onderzocht met vragenlijsten. Sociaaleconomische gegevens op macroniveau worden verzameld uit officiële statistieken en volkstellingsgegevens. Hierbij worden bestaande gegevens van onder andere het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het Franse Institut national de la statistique et des études économiques (INSEE) gecombineerd met veldonderzoek aan beide kanten van het eiland;
3. Een agent-based simulatiemodel ontwikkelen om te onderzoeken hoe instituties voor rampenbestrijding en sociale normen samen met sociaaleconomische factoren de veerkracht beïnvloeden. Het model helpt om de mogelijk complexe manieren waarop deze factoren de veerkracht tegen rampen en pandemieën beïnvloeden inzichtelijk te maken.

Het project levert het eerste conceptuele raamwerk op waarmee kan worden vergeleken hoe verschillende aspecten van instituties voor rampenbestrijding de sociaaleconomische veerkracht tegen zowel pandemieën als rampen beïnvloeden. Het onderzoek brengt in kaart welke institutionele factoren het meest relevant zijn voor de veerkracht tegen rampen en pandemieën. De resultaten worden vervolgens gebruikt door de International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC) om te pleiten voor sterkere en effectievere structuren voor rampenbestrijding.

DISINT stelt daarnaast het conceptuele raamwerk, de projectgegevens en de agent-based modellen beschikbaar als open-sourcebronnen. De resultaten van het project vormen een basis voor vervolgonderzoek naar de institutionele en sociaaleconomische factoren die de veerkracht tegen rampen en pandemieën beïnvloeden. Dit biedt ook mogelijkheden voor vergelijkend onderzoek in een grotere groep kleine eilandstaten.

Stakeholders, samenwerkingen & financiering

Bij het DISINT-project zijn onder andere de International Federation of the Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC) en de Rode Kruis- en Rode Halve Maanverenigingen betrokken. DISINT sluit daarnaast aan bij het LEARNS-project.

Het project wordt gefinancierd door de netwerken van het Pandemic and Disaster Preparedness Center (PDPC), EsCHER en Smarter Choices Better Health (SCBH).