De mobiliteit van mensen binnen en tussen regio’s speelt een belangrijke rol in de geografische verspreiding van infectieziekten. Maatregelen die gericht zijn op het beperken van mobiliteit (zoals het sluiten van bedrijven, thuiswerken en het verminderen van het openbaar vervoer) zijn daarom voor de hand liggende beleidsopties om pandemieën te beheersen. De OVV (2023) concludeerde echter onlangs dat de Nederlandse lockdownmaatregelen tijdens COVID-19 (te) grote economische gevolgen hadden en dat er met het oog op toekomstige pandemieën moet worden onderzocht hoe beleid meer gedifferentieerd kan worden toegepast. Daarbij moet een betere balans worden gevonden tussen gezondheidseffecten en andere bredere maatschappelijke gevolgen, zoals verlies van productiviteit en inkomen en gevolgen voor het mentale welzijn. Een belangrijke open vraag is echter of maatregelen het beste op nationaal of regionaal niveau kunnen worden ingevoerd, en hoe de gevolgen voor gezondheid en de bredere maatschappij verschillen tussen groepen met verschillende mate van bestaanszekerheid.

Voortbouwend op eerder epidemiologisch modelleringsonderzoek naar de effecten van nationale en regionale pandemiemaatregelen onderzoekt het BALANCE-project de afweging tussen de epidemiologische en maatschappelijke gevolgen van maatregelen die de mobiliteit beperken in Nederland. Daarbij wordt expliciet rekening gehouden met kwetsbare groepen wat betreft hun bestaanszekerheid. Het onderzoek richt zich op drie activiteiten:

1. In kaart brengen van de belangrijkste maatschappelijke gevolgen van maatregelen die de mobiliteit beperken in Nederland, anders dan gevolgen voor gezondheid en zorg;
2. Kwantificeren van de geselecteerde gevolgen in Nederland op basis van bestaande gegevens, of manieren voorstellen om in de toekomst nieuwe studies op te zetten om deze gevolgen te kwantificeren, waarbij expliciet rekening wordt gehouden met kwetsbare groepen;
3. De nieuwe inzichten toetsen door de kosteneffectiviteit van verschillende maatregelen die de mobiliteit beperken met elkaar te vergelijken, vanuit een maatschappelijk perspectief en met behulp van een bestaand model voor de geografische verspreiding van COVID-19 in Nederland.

Aan de hand van een casestudy waarin de regio Rotterdam-Rijnmond vanwege een lokale uitbraak in lockdown gaat, onderzoeken de onderzoekers hoe economische modellen en modellen voor de verspreiding van infectieziekten aan elkaar kunnen worden gekoppeld. In deze casestudy ligt de focus vooral op de volgende vragen: hoe beïnvloedt een lockdown de mobiliteitspatronen van mensen (zowel binnen Rotterdam als van en naar de rest van het land) en hoe beïnvloedt dit vervolgens de verspreiding van infectieziekten en de arbeidsproductiviteit?

Het belangrijkste resultaat van dit project is een rapport voor verschillende belangrijke stakeholders die worden uitgenodigd voor een workshop. Het rapport bevat de resultaten en aanbevelingen uit de workshop en uit de onderzoeksactiviteiten die daarop volgen. Het rapport wordt tijdens een tweede stakeholderbijeenkomst met de betrokken partijen besproken om vervolgstappen te bepalen.

Stakeholders, samenwerkingen & financiering

Bij het BALANCE-project zijn onder andere het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (directie Pandemieparaatheid), het Nationaal Toegangspunt Mobiliteitsdata (NTM), het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en ODISSEI betrokken.

Het project wordt gefinancierd door de netwerken van het Pandemic and Disaster Preparedness Center (PDPC), EsCHER en Smarter Choices Better Health (SCBH).