Hoe zorgen we voor betere besluitvorming tijdens pandemieën, waarbij biomedische, maatschappelijke en economische perspectieven samenkomen om beleidsmakers te voorzien van bruikbaar en wetenschappelijk onderbouwd advies?

Dat is de centrale vraag van het UNITY project, dat onlangs financiering van ZonMw heeft ontvangen. Het project heeft als doel een integraal beoordelingskader te ontwikkelen voor pandemische paraatheid en respons. UNITY staat voor UNified Integration of Health and Societal Impact Translation of Yield to policy and practice. Het is een samenwerkingsproject onder leiding van dr. Anja Schreijer en loopt tot en met december 2026.

De behoefte aan integraal advies

Pandemieën hebben niet alleen gevolgen voor onze gezondheid, maar ook voor ons sociale en psychologische welzijn en voor onze economie. Effectief crisismanagement vraagt daarom om een goede balans tussen deze verschillende aspecten, om het vertrouwen van de samenleving te behouden en onbedoelde negatieve gevolgen zoveel mogelijk te beperken. De Nederlandse adviesstructuren waren van oudsher vooral gericht op de biomedische kant van pandemieën. Het Outbreak Management Team (OMT) speelde hierin een centrale rol. De oprichting van het Maatschappelijk Impact Team (MIT) in 2022 was een belangrijke stap om ook maatschappelijke gevolgen mee te nemen. Toch zijn er nog uitdagingen in het verzamelen, delen en samenbrengen van data en informatie in de advisering.

Daar komt bij dat tijdens een pandemie vaak snel beslissingen moeten worden genomen, terwijl er nog veel onzekerheid is. Dit vraagt om wetenschappelijk advies dat tijdig, bruikbaar en betrouwbaar is, met data en informatie die duidelijk maken waarop dat advies is gebaseerd. De COVID-19-pandemie liet zien dat er behoefte is aan een integraal kader waarin inzichten uit verschillende disciplines – zoals epidemiologie en sociaaleconomisch onderzoek – kunnen worden samengebracht. Daarbij moeten ook onzekerheden, waarden, kwetsbaarheden, de betrokkenheid van burgers en de verbinding tussen wetenschap en beleid worden meegenomen.

Doel en aanpak van UNITY

Om deze uitdagingen aan te pakken, heeft het UNITY project als doel een stevig, wetenschappelijk onderbouwd en praktisch toepasbaar integraal beoordelingskader te ontwikkelen voor pandemische paraatheid en respons. Het kader brengt biomedische en maatschappelijke perspectieven samen en combineert inzichten uit verschillende disciplines, waaronder epidemiologie en sociaaleconomisch onderzoek. Zo moet het leiden tot bruikbaar en wetenschappelijk onderbouwd advies voor beleidsmakers. UNITY maakt daarbij gebruik van verschillende soorten gegevens en informatie, zoals epidemiologische modellen, biomedische en sociaaleconomische data, gegevens uit de publieke gezondheidszorg, simulatieoefeningen en enquêtes, interviews en focusgroepen met stakeholders.

Het UNITY project bestaat uit vijf werkpakketten, die elk een ander aspect van de ontwikkeling van het kader behandelen. Daarnaast zijn er drie dwarsdoorsnijdende thema’s die in alle werkpakketten terugkomen.

Werkpakketten:

1. Data, kennis & kennissynthese
2. Integraal beoordelingskader
3. Modellering
4. Simulatieoefeningen & praktische toepasbaarheid
5. Reflectie, interactie & gezamenlijk leren

Dwarsdoorsnijdende thema’s:

1. Kwetsbaarheid tijdens crises
2. Betrokkenheid van burgers
3. Omgaan met wetenschappelijke onzekerheden

De ontwikkeling van een integraal beoordelingskader is complex en vraagt daarom om een goede samenwerking tussen de verschillende werkpakketten. Werkpakketten 1 tot en met 3 richten zich op verschillende vormen van kennissynthese en ontwikkelen de bouwstenen voor het integrale beoordelingskader. Binnen werkpakket 2 worden deze bouwstenen samengebracht tot één integraal kader. Werkpakket 4 test en valideert de resultaten van de eerste drie werkpakketten en het kader als geheel. Werkpakket 5 heeft een verbindende rol: het richt zich op reflectie, het verder ontwikkelen en borgen van het integrale beoordelingskader en het delen van de opgedane kennis.

Wat UNITY bijzonder maakt, is dat de werkpakketten sterk met elkaar verbonden zijn. Elk werkpakket bouwt voort op de andere werkpakketten en draagt er tegelijkertijd aan bij. Zo ontstaat een samenwerking waarin kennis en expertise bij elkaar komen, in plaats van dat de verschillende onderdelen los van elkaar worden ontwikkeld.

Vooruitblik

Nationale en internationale evaluaties en lessen uit eerdere crises laten zien dat integraal en interdisciplinair advies waardevol en haalbaar is. UNITY bouwt hierop voort en wil bijdragen aan een evenwichtige, gecoördineerde en contextgerichte manier van adviseren in Nederland. Dit moet beleidsmakers helpen om beter onderbouwde beslissingen te nemen, waarbij rekening wordt gehouden met de complexe samenhang tussen verschillende aspecten van een pandemie. Zo kan UNITY bijdragen aan een betere voorbereiding, meer draagvlak voor maatregelen en het beperken van negatieve maatschappelijke gevolgen.

Door een integraal instrument voor de wisselwerking tussen wetenschap en beleid te ontwikkelen, wil het project het advies- en besluitvormingsproces tijdens pandemieën verbeteren. Daarbij is er specifiek aandacht voor verschillende wetenschappelijke perspectieven en voor het betrekken van burgers. De resultaten van UNITY moeten er bovendien aan bijdragen dat de belangen van kwetsbare groepen en de maatschappelijke gevolgen van pandemische maatregelen beter worden meegenomen in responsstrategieën.

Op de hoogte blijven van het UNITY-project? Lees hieronder het laatste nieuws!