Modelleren is het maken van een vereenvoudigd beeld van de werkelijkheid om het te begrijpen, te verklaren of het gedrag ervan te voorspellen. Modellen en simulaties zijn belangrijke instrumenten voor de voorbereiding en respons op complexe crises, zoals uitbraken van infectieziekten en natuurrampen. Steeds vaker wordt erkend dat samenwerking over disciplines heen nodig is om van elkaar te leren, zodat we complexe vraagstukken effectief aan kunnen pakken. Daarom heeft de PDPC het Modeling for Preparedness initiatief gelanceerd, te beginnen met drie interdisciplinaire modelleringsprojecten: PRISM, ALARM en OPTICAL. Deze projecten starten in januari 2026 en worden ondersteund voor een periode van twee jaar.

PRISM: Pandemic Response through Integrated Simulation and Modeling

Het PRISM-project gebruikt modellen om beter te kunnen adviseren over maatregelen tijdens een pandemie. Samen met het modelleringswerkpakket van het door ZonMw gefinancierde UNITY-project ontwikkelen de onderzoekers modellen die laten zien wat het effect kan zijn van verschillende maatregelen. Het doel is om één model te bouwen voor door mens-op-mens overdraagbare luchtweginfecties in Nederland. Met dit model kunnen zowel farmaceutische maatregelen (zoals vaccins en medicijnen) als niet-farmaceutische maatregelen (zoals afstand houden of quarantaine) worden doorgerekend. Daarbij kan rekening worden gehouden met verschillen tussen regio’s en bevolkingsgroepen. Het model wordt zo opgezet dat het snel kan worden aangepast op basis van nieuwe inzichten van experts en betrokken partijen, bijvoorbeeld als er meer bekend wordt over het virus of over hoe goed maatregelen worden opgevolgd en werken.

Projectteam: Luc Coffeng en Sake de Vlas (Erasmus MC); Postdoconderzoeker: Scott Dahlgren (Erasmus MC); Aanvullende onderzoekssamenwerking: PingPing Song en Erin Frame (Erasmus MC), in samenwerking met het UNITY-project.

ALARM: Acquired social LeArning Risk Management

Het ALARM-project richt zich op een belangrijke vraag binnen het omgaan met overstromingsrisico’s: hoe kunnen we de gevolgen van overstromingen voor gemeenschappen verkleinen, niet alleen met dijken en andere infrastructuur, maar ook door te kijken naar menselijk gedrag? Mensen en organisaties passen hun gedrag aan na een overstroming, zowel direct daarna als in de jaren die volgen.

ALARM onderzoekt en modelleert hoe deze sociale- en gedragsveranderingen ontstaan en zich ontwikkelen. Door deze inzichten te koppelen aan maatregelen van overheden en gemeenschappen – en rekening te houden met klimaatverandering – draagt het project bij aan modellen die beleidsmakers helpen om betere en beter onderbouwde keuzes te maken. Daarbij worden technische oplossingen en sociale factoren samen bekeken. Het project bouwt voort op bestaand onderzoek, waaronder het project over de Behavioral Digital Twin of Rotterdam voor overstromingen (het Resilient Hydro Twin Project).

Projectteam: Maria Nogal, Srijith Balakrishnan, Erica Arango (TU Delft); Clara Egger (Erasmus Universiteit Rotterdam); Vittoria Nespeca (Universiteit Leiden); Postdoconderzoeker: Wordt nog aangekondigd

OPTICAL: Optimized Planning and strategies Integration for flood Alleviation

OPTICAL richt zich op het slimmer plannen van maatregelen tegen overstromingen. Het project ontwikkelt en test een model dat helpt bepalen waar maatregelen zoals waterbergingsgebieden en tijdelijke waterkeringen het meeste effect hebben. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar het verminderen van overstromingsschade, maar ook naar andere belangen, zoals het gebruik van ruimte en de kosten op korte en lange termijn. Door overstromingsmodellen te combineren met ruimtelijke en economische analyses krijgen beleidsmakers beter inzicht in de afwegingen tussen kosten, haalbaarheid en bescherming tegen overstromingen. De aanpak is praktisch toepasbaar en houdt rekening met onzekerheden. OPTICAL wordt getest in overstromingsgevoelige gebieden, zoals Limburg, in nauwe samenwerking met lokale betrokkenen.

Projectteam (in ontwikkeling): Davide Wuthrich, Maria Pregnolato, Theo Chatzivasileiadis (TU Delft); Postdoconderzoeker: Walter Box (TU Delft)

Vooruitblik op interdisciplinair modelleren

Met het PDPC Modeling for Preparedness initiatief wil het PDPC het gebruik van geïntegreerde en interdisciplinaire modellen verder versterken. Deze modellen ondersteunen besluitvorming, zowel voor het inschatten en verkleinen van risico’s op de lange termijn als voor het reageren op extreme gebeurtenissen. Daarnaast dragen de projecten bij aan samenwerking en kennisuitwisseling tussen verschillende disciplines. Ze verkennen hoe kennis beter kan worden gecombineerd binnen en rondom modellering, en bouwen aan een interdisciplinaire Community of Practice. Zo organiseerde het consortium bijvoorbeeld in oktober 2025 een technische workshop over het omgaan met onzekerheid in modellen voor paraatheid, waaraan 28 onderzoekers van TU Delft en Erasmus MC deelnamen om ervaringen en aanpakken uit te wisselen.