Alle foto’s: Gerben Vernhout
Tekst: Sarah Walraven

Handdoekjes, serene muziek en zelfs een echte sauna. Te midden van alle drukte was dit de setting van het Hot Takes onderzoek van Healthy Start. Van 21 tot en met 23 augustus 2026 was dit onderzoek te vinden op het terrein van Nederlands bekendste festival: Lowlands. Drie dagen lang onderzochten we hoe we beter naar elkaar kunnen luisteren. Wie had gedacht dat onderzoek naar polarisatie zo ontspannend kon zijn?

Voor de trouwe festivalganger is het een bekend concept: Lowlands Science. Op dit stukje festivalterrein krijgen verschillende onderzoeksinstituten de mogelijkheid om drie dagen onderzoek te doen onder de bezoekers van het festival. En dit jaar stond ook het Healthy Start Sprint project over polarisatie daar. Het project is een samenwerking tussen onderzoekers van de EUR (Erasmus SYNC Lab), TU Delft en de UvA (Hot Politics Lab) samen met theatermakers (TIME OUT.). De basis van dit project ligt in de resultaten van eerder onderzoek naar polarisatie onder jongeren. Wat bleek: jongeren vinden het niet erg dat mensen verschillende meningen hebben, maar zien het wel als een probleem dat mensen niet meer naar elkaar luisteren. Maar hoe pak je dat probleem aan?

Het antwoord op die vraag hopen de onderzoekers te vinden in recorded delivery. Bij deze theatervorm krijgen mensen een koptelefoon op en luisteren ze naar een audiofragment. Terwijl ze dit horen, moeten ze dit ter plekke, hardop napraten, inclusief intonaties, pauzes en haperingen. Kan deze methode helpen om beter naar elkaar te luisteren? Het onderzoeksconcept is ontwikkeld tijdens meerdere co-design sessies met jongeren, theatermakers en onderzoekers. Na veel uitproberen, reflecteren, verbeteren, en weer uitproberen, ontstond uiteindelijk het Hot Takes wellnesscentrum: een hete plek om te luisteren naar de hot take van een ander.

Op donderdag 20 augustus werd het wellnesscentrum opgebouwd en van vrijdag tot en met zondag werden de bezoekers tussen 12:00 en 19:00 ontvangen om mee te doen aan het experiment. Bij binnenkomst vulden bezoekers een vragenlijst in om te kijken hoe ze over verschillende polariserende onderwerpen denken. Na het invullen ontvingen ze, geheel in stijl, een handdoekje en gingen ze door naar de warming up ruimte. Na een instructievideo werden ze naar de sauna geleid. Wat bezoekers vooraf niet wisten, was dat er twee condities waren: De ene helft van de bezoekers voerde zelf de recorded delivery uit in de sauna, terwijl de andere helft in de sauna zat met twee acteurs die de recorded delivery deden. Na afloop was het tijd voor de cooling down: op twee ligbedden vulden de bezoekers weer een vragenlijst in en deelden ze kort hun ervaringen met een onderzoeker. Op de terugweg naar de uitgang hadden bezoekers nog de mogelijkheid om wat van zich af te schrijven of van zich af te wassen met vochtige doekjes. Geen overbodige luxe op zo’n festival.

Ook in de ‘dome’, een klein theater in café setting midden op het Lowlands Science terrein, was een dagelijkse programmering van het Hot Takes team. Drie middagen speelde hier een voorstelling van stichting TIME OUT, om de bezoekers nog meer onder te dompelen in het onderwerp. Tijdens de voorstelling werden theaterscenes afgewisseld met gesprekken met het publiek en elke dag was een daggast aanwezig om verdieping te geven over het onderwerp: Dr. Wouter van den Bos, Prof. Eveline Crone en Dr. Bert Bakker.

En wie denkt dat de gemiddelde festivalganger pas laat in de middag weer een beetje tot leven komt, die heeft het mis: drie dagen lang staat de container non-stop vol met mensen en ook in de dome stromen de bezoekers elke dag binnen. De huidige teller staat op 300 bezoekers die meededen aan het onderzoek en een bijdrage leverden aan de wetenschap. En hoe nu verder? Nu de data allemaal verzameld is, is het tijd voor de volgende stap, het analyseren van alle data. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek zullen theatermakers en onderzoekers een voorstelling en workshop ontwikkelen, om zo de resultaten in praktijk te kunnen brengen. Zo brengen we kunst en wetenschap samen om een brug te bouwen tussen theorie en praktijk. To be continued!