Organ Transplantation
Het behouden, herstellen en regenereren van donororganen
De vraag naar donororganen blijft groeien, terwijl de beschikbaarheid van geschikte organen beperkt blijft. Vergrijzing, chronische aandoeningen en leefstijlgerelateerde gezondheidsproblemen beïnvloeden in toenemende mate de kwaliteit van organen, wat grote uitdagingen creëert voor de transplantatiegeneeskunde. Veel patiënten blijven afhankelijk van postmortale orgaandonatie, terwijl het tekort aan geschikte organen leidt tot lange wachtlijsten en aanzienlijke gezondheidsrisico’s voor patiënten die wachten op transplantatie. Tegelijkertijd worden veel potentieel bruikbare donororganen momenteel niet gebruikt vanwege zorgen over de orgaankwaliteit en het risico op onvoldoende functioneren na transplantatie. Bestaande bewaarmethoden zijn vaak niet voldoende om de levensvatbaarheid van organen buiten het lichaam volledig te beoordelen, behouden of herstellen.
Binnen het Convergence Health & Technology Flagship Organ Transplantation combineren onderzoekers en clinici van Erasmus MC, TU Delft en Erasmus Universiteit Rotterdam expertise op het gebied van geneeskunde, engineering, imaging, regeneratieve geneeskunde, ethiek en health economics om nieuwe manieren te ontwikkelen voor het behouden, beoordelen en mogelijk herstellen van donororganen vóór transplantatie. Door technologieontwikkeling te combineren met klinisch inzicht en maatschappelijke evaluatie wil het programma bijdragen aan duurzamere en toekomstbestendige transplantatiezorg.
Waar het Organ Transplantation Flagship aan werkt
Centraal binnen het programma staat de ontwikkeling van geavanceerde ex vivo machineperfusietechnologieën: systemen die donororganen buiten het lichaam onder gecontroleerde omstandigheden functionerend houden. Deze technologieën zijn niet alleen bedoeld om organen langer te bewaren, maar ook om orgaankwaliteit te beoordelen, orgaanherstel te ondersteunen en mogelijk beschadigde organen te repareren vóór transplantatie.
Onderzoekers werken aan technologieën en benaderingen op het gebied van orgaanperfusie, orgaanbeoordeling, regeneratieve geneeskunde, organ-on-chip-systemen, biomarkerontwikkeling, AI-ondersteunde voorspellingsmodellen en gepersonaliseerde zorg na transplantatie. Het programma combineert medische, technologische en maatschappelijke perspectieven. Naast technologieontwikkeling onderzoeken onderzoekers ook implementatievraagstukken, vergoedingsstructuren, ethische aspecten, organisatie van zorg en patiëntperspectieven rondom transplantatie-innovatie. Huidige onderzoeks- en implementatieactiviteiten richten zich onder meer op lever-, long-, nier- en harttransplantatie, evenals op langdurige monitoring en gepersonaliseerde nazorg na transplantatie.
Uitgelicht verhaal
Het behouden, herstellen en regenereren van donororganen
 |
Hoe kan technologie helpen om het aantal donororganen dat geschikt is voor transplantatie te vergroten? En wat is nodig om transplantatiezorg verder te ontwikkelen van orgaanbehoud naar orgaanherstel en regeneratie? In dit verhaal bespreken Jan IJzermans, Paddy French en Esther de Bekker-Grob hoe het Organ Transplantation Flagship machineperfusie, regeneratieve geneeskunde, imaging-technologieën, ethiek en health economics combineert om nieuwe benaderingen voor transplantatiezorg te ontwikkelen. Het verhaal laat zowel de technologische innovaties als de bredere maatschappelijke vraagstukken rondom toekomstige transplantatiegeneeskunde zien. Lees het interview/verhaal. |
Innovatie highlights
Multi-organoid-on-a-chip platform
Onderzoekers ontwikkelen geavanceerde organoid-on-a-chip-systemen die organoïden, celculturen en perfusietechnologieën combineren om orgaanschade, herstel en therapeutische interventies buiten het lichaam te bestuderen. Deze modellen ondersteunen beter voorspellend preklinisch onderzoek en kunnen helpen de afhankelijkheid van dierproeven te verminderen.
Geavanceerde ex vivo orgaanperfusie
Het Flagship ontwikkelt geavanceerde ex vivo perfusieplatforms die donororganen gedurende langere tijd levensvatbaar houden buiten het lichaam. Langere perfusietijden creëren mogelijkheden voor orgaanbeoordeling, herstel en regeneratie vóór transplantatie, terwijl ze ook bijdragen aan betere orgaanselectie en verbeterde transplantatie-uitkomsten.
Lever-viability testing tijdens perfusie
Een binnen het Flagship ontwikkelde klinische lever-viability test helpt orgaanfunctie te beoordelen tijdens ex vivo perfusie voorafgaand aan transplantatie. Deze aanpak ondersteunt veiliger gebruik van donorlevers met uitgebreide criteria en draagt bij aan een grotere beschikbaarheid van organen voor transplantatie.
Monitoring via dried blood spots
Onderzoekers ontwikkelden een dried blood spot (DBS)-test waarmee transplantatiepatiënten thuis spiegels van immunosuppressieve medicatie en markers voor nierfunctie kunnen monitoren met kleine bloedmonsters. Deze aanpak ondersteunt meer gepersonaliseerde nazorg en vermindert de noodzaak voor frequente ziekenhuisbezoeken.
Gepersonaliseerde medicatiedosering
Het Flagship ontwikkelt decision-support software voor gepersonaliseerde dosering van tacrolimus op basis van biomarker- en DBS-data. Deze benaderingen zijn gericht op veiligere medicatie en meer geïndividualiseerde zorg na transplantatie.
Thuismonitoring en zelfzorg
Het Flagship onderzoekt thuismonitoringsbenaderingen waarbij medicatiemonitoring, bloeddrukmetingen en digitale follow-up worden gecombineerd in geïntegreerde zelfzorgtrajecten na transplantatie. Deze benaderingen zijn gericht op verbetering van kwaliteit van leven en duurzamere langdurige zorg.
AI-ondersteunde orgaanbeoordeling
Onderzoekers ontwikkelen biomarker-gedreven AI-modellen om orgaanbeoordeling te ondersteunen en transplantatie-uitkomsten te voorspellen. Door klinische data, biomarkerdata en perfusiedata te integreren, moeten deze modellen bijdragen aan betere orgaanselectie en efficiënter gebruik van beschikbare donororganen.
Kunstmatige harttechnologieën
Samen met het Holland Hybrid Heart-initiatief draagt het Flagship bij aan de ontwikkeling van kunstmatige harttechnologieën en perfusiegebaseerde cardiale ondersteuningssystemen. Deze samenwerking combineert expertise op het gebied van perfusie, transplantatie en regeneratieve technologieën om toekomstige alternatieven te ontwikkelen voor patiënten met eindstadium hartfalen.
Flagship Nieuws: Organ Transplantation
Beleids- en maatschappelijke impact
Het Organ Transplantation Flagship draagt bij aan zorginnovatie door technologieën en zorgpaden te ontwikkelen die gericht zijn op het vergroten van de beschikbaarheid van donororganen, het verbeteren van transplantatie-uitkomsten en het ondersteunen van duurzamere transplantatiezorg. Onderzoek en pilotstudies binnen het Flagship hebben bijgedragen aan de integratie van machineperfusietechnologieën in nationale transplantatierichtlijnen en vergoedingsstructuren in Nederland. Dit omvat ex vivo perfusiebenaderingen voor donorlevers, longen en harten, die inmiddels onderdeel zijn van vergoede klinische zorg.
Naast technologieontwikkeling richt het Flagship zich ook op ethische, maatschappelijke en economische vraagstukken rondom orgaanherstel, transplantatie en regeneratieve geneeskunde. Onderzoekers werken samen met clinici, beleidsmakers, patiëntvertegenwoordigers en gezondheidseconomen om verantwoorde implementatie en bredere toepassing in de zorg te ondersteunen.
Partners & ecosysteem
Het Flagship werkt samen met zorgorganisaties, transplantatiecentra, patiëntvertegenwoordigers, beleidsmakers, industriepartners en nationale transplantatienetwerken. Samenwerkingen omvatten onder andere partnerschappen met organisaties zoals de Nederlandse Transplantatie Stichting, het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, universitaire medische centra, technologiepartners en publiek-private initiatieven gericht op transplantatie-innovatie en regeneratieve geneeskunde.
Onderwijs & talentontwikkeling
Onderwijs en interdisciplinaire talentontwikkeling zijn geïntegreerd binnen het volledige Flagship. Onderzoekers, clinici, ingenieurs en studenten werken samen binnen Erasmus MC, TU Delft en Erasmus Universiteit Rotterdam via PhD-projecten, gezamenlijke begeleiding, trainingsactiviteiten en onderwijsinitiatieven rond transplantatie, perfusietechnologie en zorginnovatie. Daarnaast draagt het Flagship bij aan professionele trainingsinitiatieven gericht op orgaanperfusie en transplantatietechnologieën.
Vooruitblik
In de komende jaren wil het Organ Transplantation Flagship de klinische implementatie en evaluatie van orgaanperfusietechnologieën, gepersonaliseerde transplantatiezorg en regeneratieve geneeskunde verder versterken.
Het Flagship blijft werken aan langere termijn orgaanbewaring, strategieën voor orgaanherstel, AI-ondersteunde beoordelingsmethoden en bredere implementatie van thuismonitoring en gepersonaliseerde nazorgtrajecten. Onderzoekers blijven daarnaast bouwen aan ecosystemen en samenwerkingen rond transplantatie-innovatie, verantwoorde implementatie en toekomstige duurzaamheid van de zorg.
