PROTECt ME (Proactive Technology-supported prevention and Mental Health in adolescence)
Proactieve technologie-ondersteunde preventie en mentale gezondheid bij jongeren
Eén op de vier jongeren (12–25 jaar) in Nederland loopt risico op langdurige mentale gezondheidsproblemen. Tegelijkertijd blijft de vraag naar gespecialiseerde jeugdzorg toenemen, terwijl wachtlijsten en personeelstekorten ervoor zorgen dat veel jongeren niet op tijd passende hulp krijgen.
Huidige systemen richten zich vaak pas op behandeling wanneer problemen al ernstig zijn geworden. PROTECt ME wil deze aanpak verschuiven naar vroegsignalering, preventie en toegankelijke ondersteuning. Door expertise uit psychiatrie, psychologie, pedagogiek, artificiële intelligentie, design, ethiek en gezondheidseconomie te combineren, ontwikkelt het programma technologie-ondersteunde en mensgerichte aanpakken die jongeren eerder helpen en de druk op het zorgsysteem verminderen. Daarbij richt het programma zich niet alleen op technologische innovatie, maar ook op implementatie, maatschappelijke relevantie en de bredere transitie naar meer preventieve en veerkrachtige mentale gezondheidszorg.
Waar het programma aan werkt
PROTECt ME ontwikkelt tools en interventies die jongeren, gezinnen en professionals ondersteunen voordat mentale problemen escaleren. Het programma combineert wetenschappelijk onderzoek met praktische implementatie in de zorg, op scholen en in de samenleving.
Een centrale focus ligt op vroegsignalering en preventie. Onderzoekers ontwikkelen AI- en datagedreven methoden die helpen onderscheid te maken tussen tijdelijke emotionele problemen en meer aanhoudende mentale gezondheidsproblemen. Dit omvat realtime monitoring en beslisondersteunende tools die bijdragen aan eerdere en passender zorg. Het programma richt zich daarnaast op het verbeteren van toegang tot de juiste ondersteuning op het juiste moment. Mensgerichte AI-systemen en digitale tools worden ontwikkeld om professionals te ondersteunen bij beter onderbouwde verwijzingen en behandelkeuzes en om vertragingen binnen de jeugdzorg te verminderen. Tegelijkertijd ontwikkelt het programma gepersonaliseerde eHealth-interventies die gericht zijn op het versterken van veerkracht en het voorkomen van mentale problemen in een vroeg stadium. Voorbeelden zijn digitale tools, serious gaming en online interventies die aansluiten bij het dagelijks leven van jongeren.
Co-creatie vormt een belangrijk onderdeel van het programma. Jongeren, ouders, zorgverleners en maatschappelijke partners worden actief betrokken bij het ontwerp, de evaluatie en implementatie van technologieën en interventies, zodat oplossingen niet alleen technologisch innovatief zijn, maar ook praktisch toepasbaar, toegankelijk en maatschappelijk relevant. Via de samenwerking tussen Erasmus MC, TU Delft en Erasmus Universiteit Rotterdam verbindt PROTECt ME klinische expertise, gedragswetenschappen, artificiële intelligentie, design, ethiek en implementatieonderzoek om bij te dragen aan een proactiever en duurzamer systeem voor mentale gezondheidszorg.
Uitgelicht verhaal
Jongeren met mentale problemen eerder helpen
 |
Hoe kunnen mentale problemen bij jongeren eerder worden herkend en aangepakt, voordat ze uitgroeien tot ernstige of langdurige klachten? In dit verhaal legt PROTECt ME-lead Loes Keijsers uit waarom preventie, vroegsignalering en technologie-ondersteunde zorg steeds belangrijker worden binnen de jeugdzorg en hoe het programma AI, gedragswetenschappen, psychiatrie en co-creatie met jongeren combineert om schaalbare en toegankelijke ondersteuning te ontwikkelen. Lees het interview. |
Innovatie highlights
Grow It! app
Grow It! is een smartphone-app die jongeren helpt emoties te monitoren en veerkracht te versterken via dagelijkse opdrachten gebaseerd op cognitieve gedragstherapie (CGT). De app combineert dagelijkse stemmingsmonitoring met speelse interventies en wordt verder ontwikkeld samen met jongeren, clinici en onderzoekers. Studies en implementatietrajecten lopen binnen zorg- en preventieomgevingen.
Decision Tool Youth (DTY)
De Decision Tool Youth ondersteunt professionals bij het beoordelen of kinderen en jongeren moeten worden doorverwezen naar gespecialiseerde mentale gezondheidszorg. De tool wordt momenteel gevalideerd samen met zorgprofessionals en gemeenten, met implementatiestudies in de regio Rotterdam. Het doel is om “de juiste zorg op de juiste plek” te ondersteunen en onnodige vertragingen in de jeugdzorg te verminderen.
AI-ondersteunde personalisatie van mentale ondersteuning
Onderzoekers binnen PROTECt ME ontwikkelen verantwoorde AI-methoden die interventies en copingstrategieën beter afstemmen op de behoeften van individuele jongeren. Dit omvat algoritmen voor adaptieve ondersteuning, met expliciete aandacht voor ethische en privacyvraagstukken rondom AI in de jeugdzorg.
Co-gecreëerde digitale interventies
Jongeren, ouders en professionals worden actief betrokken bij het ontwerp en de evaluatie van tools en interventies. Via co-creatiemethoden ontwikkelt het programma technologieën die beter aansluiten bij het dagelijks leven, de zorgpraktijk en diverse jongerengemeenschappen.
Experience Sampling Method (ESM) infrastructuur
PROTECt ME bouwt gedeelde infrastructuur voor dagelijkse emotiemonitoring en realtime onderzoek naar mentale gezondheid via de Rotterdam ESM-groep. Dit ondersteunt interdisciplinaire samenwerking en helpt onderzoekers beter te begrijpen hoe mentale gezondheid zich ontwikkelt in het dagelijks leven.
Digitale communicatie- en ondersteuningstools voor jongeren
Het programma ontwikkelt educatieve modules en conversatietechnologieën gericht op digitale communicatie met jongeren, onder andere in samenwerking met organisaties zoals de Kindertelefoon en 113 Zelfmoordpreventie. Deze initiatieven onderzoeken hoe digitale tools, chatondersteuning en conversatie-interfaces kunnen bijdragen aan toegankelijke mentale ondersteuning.
Beleid & maatschappelijke impact
PROTECt ME draagt bij aan de verschuiving van reactieve jeugdzorg naar vroegsignalering, preventie en beter toegankelijke ondersteuning voor jongeren. Het programma werkt samen met gemeenten, zorgprofessionals, scholen en jongerenorganisaties om te onderzoeken hoe digitale tools en datagedreven methoden kunnen bijdragen aan tijdige en passende zorg.
Samen met de Gemeente Rotterdam en regionale partners werken onderzoekers aan de implementatie en evaluatie van de Decision Tool Youth ter ondersteuning van verwijzingen en triage binnen de jeugdzorg. Daarnaast draagt het programma bij aan bredere discussies over preventie, mentale gezondheid en verantwoord gebruik van digitale technologieën voor jongeren. Buiten de zorg werkt PROTECt ME samen met maatschappelijke partners en jongerennetwerken om veerkracht en mentaal welzijn in het dagelijks leven te versterken. Deze samenwerkingen verbinden wetenschappelijk onderzoek met praktische implementatie en maatschappelijke dialoog.
Partners & samenwerkingen
PROTECt ME brengt onderzoekers van Erasmus MC, TU Delft en Erasmus Universiteit Rotterdam samen uit onder andere kinder- en jeugdpsychiatrie, psychologie, pedagogiek, AI, data science, ethiek, design en gezondheidseconomie. Het programma combineert technologische innovatie met klinische expertise en maatschappelijke perspectieven.
Het Flagship werkt samen met zorgorganisaties, gemeenten, scholen, jongerenorganisaties en maatschappelijke partners om implementatie en co-creatie in de praktijk mogelijk te maken. Samenwerkingen met organisaties zoals MIND Us, de Kindertelefoon, Quardin en de Gemeente Rotterdam helpen onderzoek, preventie en dagelijkse praktijk met elkaar te verbinden. Daarnaast werkt het programma samen met maatschappelijke en zorgpartners rond opschaling, implementatie en evaluatie van digitale mentale gezondheidstools en preventieve aanpakken.
Onderwijs & talentontwikkeling
PROTECt ME betrekt bachelor-, master- en PhD-studenten actief bij interdisciplinair onderzoek, co-creatie en implementatieprojecten op het snijvlak van mentale gezondheid, technologie en samenleving. Studenten werken samen met onderzoekers, zorgprofessionals, gemeenten en jongerenorganisaties aan vraagstukken uit de praktijk.
Daarnaast draagt het programma bij aan interdisciplinair onderwijs en trainingen op het gebied van digitale mentale gezondheid, AI, ethiek, preventie en jongerenparticipatie. Door technologie, zorg en sociale wetenschappen te verbinden helpt PROTECt ME een nieuwe generatie professionals en onderzoekers voor te bereiden op toekomstige uitdagingen binnen de mentale gezondheidszorg.
Vooruitblik
In de komende jaren richt PROTECt ME zich op implementatie, opschaling en langdurige integratie van de meest veelbelovende innovaties in de praktijk. Een belangrijke volgende stap is de nationale multisite-evaluatie en verdere implementatie van de Grow It! app, inclusief integratie binnen zorgplatforms zoals DIGIzorg en bredere samenwerkingen met zorgorganisaties, gemeenten en maatschappelijke partners. Daarnaast zet het programma het implementatietraject van de Decision Tool Youth voort samen met de Gemeente Rotterdam en partners binnen de jeugdzorg, met een focus op betere verwijsroutes en ondersteuning van “de juiste zorg op de juiste plek”.
Tegelijkertijd breidt PROTECt ME samenwerkingen uit met scholen, jongerenorganisaties, NGO’s, maatschappelijke initiatieven en nationale partners om preventie en veerkracht ook buiten het zorgsysteem te versterken. Toekomstig werk richt zich daarnaast op implementatieonderzoek, kosteneffectiviteit, ethische AI en duurzame toepassing van digitale mentale gezondheidstools in de praktijk.
Bij PROTECt ME geloven we dat er al veel mogelijk is vóórdat zorg nodig is. Met slimme technologische oplossingen willen we jongeren ondersteunen om te voorkomen dat mentale klachten zich ontwikkelen tot depressie.
