De uitbraak van een hantavirusinfectie aan boord van een cruiseschip, veroorzaakt door het Andesvirus, onderstreept de uitdagingen die opkomende infectieziekten met zich meebrengen. Een infectie met het Andesvirus kan ernstig verlopen, maar de kans is klein dat het virus zich veel verder verspreidt of uitgroeit tot een grote epidemie, zeker als de gebruikelijke maatregelen voor de volksgezondheid worden gevolgd. De uitbraak laat wel zien hoe ingewikkeld de internationale aanpak van infectieziekten is. Landen verschillen in hun voorbereiding op uitbraken en daarnaast verspreiden mis- en desinformatie zich razendsnel.

In een recent gepubliceerd Viewpoint-artikel in The Lancet Regional Health – Europe plaatsen hoofdauteur Marion Koopmans, wetenschappelijk directeur van het PDPC, medeauteur Anja Schreijer, medisch directeur van het PDPC, en collega’s uit de hele wereld deze uitbraak in de bredere context van wereldwijde pandemische paraatheid. Zij benadrukken het belang van blijvende internationale samenwerking volgens de One Health-benadering. Deze benadering gaat ervan uit dat de gezondheid van mensen, dieren en hun leefomgeving nauw met elkaar verbonden is. De auteurs laten zien waarom betere wereldwijde coördinatie nodig is, bespreken de belangrijkste uitdagingen en doen aanbevelingen om internationaal beter voorbereid te zijn.

Aanbevelingen: hoe kunnen we de aanpak van uitbraken verbeteren?

1. Investeer in vroegtijdige One Health-surveillance. Zo kunnen signalen van uitbraken van nieuwe infectieziektes al worden opgemerkt voordat ze uitgroeien tot een daadwerkelijke uitbraak. Richt deze vroege opsporing vooral op gebieden waar het risico op nieuwe uitbraken groot of toenemend is. Verzamel daarbij meer kennis over ziekteverwekkers, hun natuurlijke gastheren, de verspreiding en hoe infecties zich bij deze dieren ontwikkelen.
2. Blijf investeren in de basis van uitbraakbestrijding. Zorg voor voldoende capaciteit om patiënten op te sporen, bron- en contactonderzoek uit te voeren, diagnostiek beschikbaar te hebben en snel standaardmaatregelen voor de volksgezondheid in te zetten.
3. Breid monitoring van de omgeving uit. Denk aan het monitoren van afvalwater, lucht en oppervlakken op locaties met een verhoogd risico op internationale verspreiding, zoals cruiseschepen, luchthavens, zeehavens en andere belangrijke vervoersknooppunten.
4. Maak diagnostiek beter inzetbaar in het veld. Investeer in draagbare testen, mobiele DNA-sequencing technologie, realtime genoomanalyse en serologische testen die ook buiten gespecialiseerde laboratoria gebruikt kunnen worden. Zo kunnen uitbraken sneller worden opgespoord en onderzocht.
5. Investeer in onderzoeksinfrastructuur en expertise. Goed uitgeruste laboratoria, specialistische onderzoeksfaciliteiten en multidisciplinaire wetenschappelijke teams zijn essentieel om nieuwe ziekteverwekkers snel te herkennen, te onderzoeken en erop te reageren.
6. Versterk onderzoek naar medische tegenmaatregelen. Ondersteun de ontwikkeling van diagnostiek, antivirale middelen, vaccins, monoklonale antistoffen en technologieën waarmee snel kan worden ingespeeld op nieuwe ziekteverwekkers waarvan bekend is dat ze uitbraken kunnen veroorzaken.

Aanbevelingen voor internationale samenwerking

1. Organiseer regelmatig internationale oefeningen om onze reactie op uitbraken te verbeteren. Richt deze oefeningen op zeldzame, maar potentieel ernstige ziekteverwekkers. Besteed daarbij ook aandacht aan infecties met een lange incubatietijd en ingewikkeld internationaal bron- en contactonderzoek.
2. Versterk internationale afspraken over pandemische paraatheid. Blijf investeren in internationale samenwerkingsverbanden, waaronder de coördinatiemechanismen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), en zorg ervoor dat internationale pandemieafspraken worden ingevoerd en officieel worden goedgekeurd door landen.

Aanbeveling voor de aanpak van de infodemie

1. Bereid je voor op de groeiende impact van mis- en desinformatie tijdens uitbraken. Heldere communicatie en een proactieve aanpak zijn nodig om onjuiste informatie snel te herkennen en tegen te gaan.

Of toekomstige uitbraken beheersbaar blijven of uitgroeien tot grote crises, hangt vooral af van wat er tussen uitbraken gebeurt. Onszelf voorbereiden mag geen activiteit zijn die pas begint als een crisis uitbreekt. Juist door de internationale samenwerking vooraf te versterken, kunnen versnippering en tegenstrijdige maatregelen worden voorkomen. Dat maakt het makkelijker om snel gezamenlijke besluiten te nemen, ook tussen landen met verschillende wetgeving, gezondheidsstelsels en werkwijzen. Zo wordt de kans groter dat uitbraken in een vroeg stadium succesvol kunnen worden ingedamd.

Het Viewpoint-artikel verscheen op 11 juni 2026 in The Lancet Regional Health – Europe:

Koopmans, M., Bréchot, C., Bruzzone, R., Diagne, M. M., Drosten, C., Eckerle, I., … & Karlsson, E. A. (2026). Andes Virus on a Cruise Ship: What it Tells Us About the Global Pandemic Preparedness Agenda. The Lancet Regional Health – Europe.

Lees de publicatie hier.

Lees ook het artikel van Amazing Erasmus MC over deze publicatie!

Over de auteurs

De auteurs van dit artikel zijn:

Marion Koopmans – Director Pandemic and Disaster Preparedness Research Center, and Viroscience Department, Erasmus MC, Rotterdam, the Netherlands

Christian Brechot – Department of Internal Medicine, University of South Florida, USA

Roberto Bruzzone – Center for Immunology & Infection, Hong Kong Science Park, Hong Kong Special Administrative Region, PR China; Institut Pasteur, Paris, France

Moussa Moïse Diagne – Virology Department, Institut Pasteur de Dakar, Senegal

Christian Drosten – Institute of Virology, Charité Universitätsmedizin Berlin, Germany

Isabella Eckerle– Geneva Centre for Emerging Viral Diseases, University Hospitals of Geneva and Faculty of Medicine, University of Geneva, Geneva, Switzerland

Robert Gallo – Division of Infectious Diseases, University of South Florida, USF Health Institute for Translational Virology & Innovation, Tampa General Hospital Cancer Institute, USA

David T. S. Hayman – Molecular Epidemiology and Public Health Laboratory, Massey University, New Zealand

Peter Horby – Pandemic Sciences Institute, Oxford University, Oxford, UK

Peter Hotez – National School of Tropical Medicine, Baylor College of Medicine, USA

Menno de Jong – Centre for Infectious Disease Control, National Institute for Public Health and the Environment, Bilthoven, the Netherlands

Florian Krammer – Ignaz Semmelweis Institute, Interuniversity Institute for Infection Research, Medical University of Vienna, Vienna, Austria; Ludwig Boltzmann Institute for Science Outreach and Pandemic Preparedness at the Medical University of Vienna, Vienna, Austria; Department of Microbiology, Icahn School of Medicine at Mount Sinai, New York, USA

Jean Claude Manuguerra –  Institut Pasteur, Université Paris Cité, Environment and Infectious Risks Unit, Laboratory for Urgent Response to Biological Threats (CIBU), French National Reference Centre for Hantaviruses, France

Gustavo Palacios – Global Health Emerging Pathogens Institute, Department of Microbiology, Icahn School of Medicine at Mount Sinai, New York, United States

Massimo Palmarini – Department of Viroscience, Erasmus Medical Centre, Rotterdam, the Netherlands; MRC-University of Glasgow Centre for Virus Research, Glasgow, UK

Anja Schreijer – Pandemic and Disaster Preparedness Research Center, Erasmus MC, Rotterdam, the Netherlands

Nicole D. Tischler – Laboratorio de Virología Molecular, Centro Ciencia & Vida, Fundación Ciencia & Vida and Escuela de Bioquímica, Facultad de Ciencias, Universidad San Sebastián, Santiago, Chile

Tulio de Oliveira – Centre for Epidemic Response and Innovation (CERI), Stellenbosch University, Stellenbosch, South Africa

Bas B. Oude Munnink – Department of Viroscience, Erasmus MC, Rotterdam, the Netherlands

Malik Peiris – School of Public Health, The University of Hong Kong, Hong Kong Special Administrative Region, PR China

Emma Thomson – MRC-University of Glasgow Centre for Virus Research, Glasgow, UK

Olli Vapalahti – Departments of Virology and Veterinary Biosciences, University of Helsinki, and Helsinki University Hospital Diagnostic Center, Finland

Marietjie Venter – Faculty of Health Sciences, University of the Witwatersrand, Johannesburg, South Africa

Jacqueline Weyer –  Center for Emerging and Zoonotic Diseases, National Institute for Communicable Diseases, A Division of the National Health Laboratory Service, Johannesburg, South Africa; Department of Virology, University of Witwatersrand, Johannesburg South Africa, and Department of Medical Virology, University of Pretoria, Pretoria, South Africa

Yazdan Yazdanpanah –  Infectious Disease Department at Bichat–Claude Bernard Hospital, Director ANRS Emerging Infectious Diseases, Paris, France

Erik A. Karlsson – Virology Unit, Institut Pasteur du Cambodge, Phnom Penh, Cambodia