De COVID-19-pandemie liet zien dat een effectieve aanpak van een pandemie vraagt om kennis uit verschillende wetenschappelijke disciplines. Niet alleen biomedische expertise is nodig, maar ook inzicht in de bredere maatschappelijke en economische gevolgen van mogelijke maatregelen. Wetenschappelijk advies vanuit afzonderlijke adviesorganen, zoals het Outbreak Management Team (OMT) en het Maatschappelijk Impact Team (MIT), leidt echter niet vanzelfsprekend tot een gebalanceerd advies waarin verschillende perspectieven samenkomen. PDPC-onderzoekers onderzochten daarom de mogelijkheden van geïntegreerd wetenschappelijk advies van biomedische, maatschappelijke en economische experts bij de aanpak van een pandemie. Hiervoor gebruikten zij een simulatie van een uitbraak van hoogpathogene vogelgriep (HPAI). Daarnaast brachten ze kennishiaten en ontbrekende expertise in kaart die relevant zijn voor de voorbereiding op een HPAI-pandemie.

De onderzoekers organiseerden in april en mei 2024 twee tabletop-simulatieoefeningen, gebaseerd op een fictieve HPAI-uitbraak in Nederland waarbij kinderen ernstig ziek werden. In totaal namen 22 en 19 experts deel, afkomstig uit de biomedische, maatschappelijke en economische wetenschappen. De deelnemers stelden eerst afzonderlijk wetenschappelijk advies op vanuit een biomedisch en een maatschappelijk team. Daarna gingen zij in gemengde groepen met elkaar in gesprek en formuleerden zij gezamenlijk advies.

De afzonderlijke adviesprocessen verschilden in de ervaren urgentie, de beoordeling van de situatie en de geschetste scenario’s voor de beste en slechtste uitkomst. De gesprekken in de gemengde groepen maakten de blinde vlekken van individuele disciplines zichtbaar en droegen bij aan meer onderling begrip. Vooral de mogelijke sluiting van scholen werd uitgebreid besproken, vanwege de verschillende perspectieven hierop. Ook kwamen hiaten in kennis en praktische expertise naar voren, met name rond de coördinatie van de uitbraakrespons en de beschikbaarheid van richtlijnen, surveillance en infrastructuur voor een nieuwe uitbraak.

De simulatieoefeningen laten zien dat, naast afzonderlijke adviescommissies, een geïntegreerde adviesaanpak mogelijk meerwaarde heeft bij het overbruggen van tegenstrijdige adviezen tijdens pandemieën. Vervolgonderzoek is nodig om te bepalen of deze meerwaarde ook aanwezig is wanneer verschillende disciplines worden samengebracht in één geïntegreerd adviesorgaan.

Dit onderzoek is uitgevoerd door onderzoekers van het Pandemic and Disaster Preparedness Center (PDPC) en werd op 26 augustus 2026 gepubliceerd in PLoS One:

Overbosch, F. W., Waltz, C. N., Cesuroglu, T., Blokland, B., De Boer, J., Dykstra, P. A., … & Schreijer, A. J. (2026). Exploring integrated advice and avian influenza knowledge gaps by using a Highly Pathogenic Avian Influenza outbreak simulation. PLoS One, 21(8), e0354920.

Lees de volledige publicatie hier.

Meer over deze simulatieoefeningen lees je in het artikel van Waltz et al. in Social Science & Medicine, en in de verslagen van de eerste en tweede oefening.

Benieuwd naar het vervolgonderzoek? Lees meer over het UNITY-project.