Met Ziggy loop je naast elkaar, ook met een rolstoel

Flagship Convergence Human Mobility Center

Wie iemand in een rolstoel voortduwt, loopt meestal erachter. Dat is praktisch, maar maakt contact onderweg lastiger. Ziggy Mobility ontwikkelde daarom een hulpmiddel waarmee je een rolstoel vanaf de zijkant kunt duwen. Zo kunnen rolstoelgebruiker en begeleider naast elkaar lopen, praten en samen de omgeving beleven. Wat begon met een vraag van één gezin, groeide uit tot een CE-gemarkeerd medisch hulpmiddel. Inmiddels zijn meer dan 65 Ziggys in gebruik in Nederland en België.

De vraag waarmee het begon

Samen wandelen draait om meer dan alleen ergens komen. Je praat met elkaar, kijkt om je heen en beleeft de omgeving samen. Bij een traditionele rolstoel loopt degene die duwt echter achter de rolstoelgebruiker. Dat maakt direct contact lastiger.

Nicole van den Dries-Luitwieler en haar man Jan merkten dat vooral wanneer zij met hun dochter Yrsa op pad gingen. Yrsa gebruikt een rolstoel en communiceert non-verbaal, via geluiden, gezichtsuitdrukkingen en lichaamstaal. Als Nicole achter haar liep, kon ze die signalen nauwelijks zien. Voor contact moest ze regelmatig stoppen en naast of voor de rolstoel gaan staan.

Nicole, destijds fysiotherapeut bij Rijndam Revalidatie, vroeg zich daarom af: waarom zou je een rolstoel eigenlijk niet vanaf de zijkant kunnen duwen?

Inclusiviteit gaat niet alleen over zorg. Het gaat ook over ons weekend, onze vrije tijd en momenten die je samen beleeft.

Nicole van den Dries-Luitwieler, fysiotherapeut en moeder van Yrsa

Wanneer een vraag de juiste mensen bereikt

In 2020, tijdens de coronapandemie, ging werktuigbouwkundig ingenieur Lucy Bennett met die vraag aan de slag als studentenproject bij het Delft BioRobotics Lab van de TU Delft. Ze werkte onder begeleiding van Bram Sterke en professor Heike Vallery. Omdat Lucy in die periode veel thuis werkte, lag haar kat Ziggy graag op het karretje van het eerste prototype. Zo kreeg het project zijn naam. Later sloot Job Sesink via het honoursprogramma van de TU Delft aan. Samen ontwikkelden Lucy en Job de eerste Ziggy, speciaal voor Yrsa en haar familie.

Een foto van het prototype werd vervolgens gedeeld via stichting Ik Ga EMB, een Nederlands netwerk voor mensen met ernstig meervoudige beperkingen en hun naasten. De reacties waren veel groter dan verwacht. Rolstoelgebruikers, familieleden en zorgprofessionals herkenden het probleem direct en reageerden enthousiast op het idee om naast elkaar te kunnen lopen. Voor het team was dat een duidelijk signaal dat Ziggy meer potentie had dan alleen als eenmalig studentenproject. De ontwikkeling werd voortgezet in samenwerking tussen TU Delft, Erasmus MC en Rijndam Revalidatie.

Een eenvoudig idee met een technische uitdaging

Het idee achter Ziggy klinkt simpel: plaats een handgreep aan de zijkant van de rolstoel, zodat degene die duwt ernaast kan lopen. In de praktijk bleek dat technisch nog best ingewikkeld. Als je een gewone rolstoel vanaf de zijkant duwt, gaat deze vanzelf draaien. Je moet dan voortdurend corrigeren om rechtdoor te blijven rijden. Het team vond hiervoor een oplossing door de zijhandgreep te combineren met een speciaal schuin geplaatst zwenkwiel. Dit wiel zorgt voor een tegengestelde zijwaartse kracht en compenseert zo de kracht die ontstaat door vanaf de zijkant te duwen.

In een studie uit 2024, gepubliceerd in PLOS ONE, werd het principe onderzocht met een driedimensionaal dynamisch model en praktijktests. Daaruit bleek dat de aangepaste rolstoel vanaf de zijkant kon worden geduwd zonder dat daarvoor meer kracht nodig was dan bij duwen van achteren.

De praktijk als volgende test

Een prototype dat goed werkt in een laboratorium is nog niet automatisch geschikt voor dagelijks gebruik. Daarom testte het team zes prototypes bij ’s Heeren Loo, de grootste organisatie voor mensen met een verstandelijke beperking in Nederland. Meer dan twintig cliënten en zorgprofessionals deden mee.

In de praktijk kwamen nieuwe uitdagingen naar voren. Denk aan hellingen, ongelijke ondergronden, schuin aflopende stoepen en verschillen tussen gebruikers. Onder zulke omstandigheden bleek het eerste ontwerp nog niet altijd even gemakkelijk te gebruiken als een gewone rolstoel die van achteren wordt geduwd. Tegelijkertijd keek het team naar iets anders: wat gebeurt er met het contact tussen cliënt en begeleider als zij naast elkaar lopen? Juist daarop waren de reacties zeer positief. Voor veel deelnemers maakte het een groot verschil dat oogcontact, gesprek en non-verbale communicatie veel gemakkelijker werden.

Die ervaringen waren aanleiding om het ontwerp opnieuw aan te passen. Niet de gebruiker moest zich aanpassen aan de technologie, maar de technologie aan de praktijk. Samen met de proeftuin van ’s Heeren Loo werden de ervaringen van cliënten en professionals verwerkt in een vernieuwde versie. Tijdens een tweede pilot bij ’s Heeren Loo bleken de verbeteringen te werken. Volgens de betrokken ergotherapeut voldeed Ziggy aan de geldende arbonormen. Tegelijkertijd bleef ook het sociale effect zichtbaar: doordat cliënt en begeleider naast elkaar lopen, blijft het contact behouden en kan dat een gevoel van veiligheid geven.

Hoe werkt Ziggy?

Ziggy werkt volledig zonder motor of accu. Degene die duwt bepaalt via een apart wiel de rijrichting van de rolstoel. Het principe lijkt enigszins op een motor met zijspan: één deel stuurt, terwijl het andere deel volgt.

Ziggy kan op verschillende geschikte rolstoelen worden gemonteerd. Er hoeft dus niet meteen een volledig nieuwe rolstoel te worden aangeschaft.

Het systeem bestaat uit:

een bevestigingssysteem dat binnen enkele minuten op een geschikte rolstoel kan worden geplaatst;
een gepatenteerd stuursysteem aan de zijkant, waarmee de begeleider naast de rolstoelgebruiker kan lopen en de rolstoel kan sturen;
een inklapmechanisme waarmee Ziggy in enkele seconden kan worden weggeklapt, bijvoorbeeld om door een smalle deuropening te gaan.

In vijf jaar van studentenproject naar medisch hulpmiddel

Een goed werkend prototype ontwikkelen is één ding. Er vervolgens een product van maken dat op grotere schaal kan worden geproduceerd, gecertificeerd en gebruikt in de zorg, vraagt om veel meer. Tussen 2021 en 2023 werkten TU Delft en Erasmus MC verder aan de techniek en aan het eerste businessplan. Het project kreeg ondersteuning via NWO Take-off fase 1, financiering vanuit Erasmus MC en de Jaarprijs Revalidatie voor Innovatieve Patiëntenzorg 2021. In augustus 2022 richtten Lucy Bennett en Job Sesink Ziggy Mobility op. Vanaf januari 2023 ondersteunde €250.000 uit NWO Take-off fase 2 de verdere ontwikkeling richting de markt. Met een Rabo Innovatielening van €100.000 kon het vernieuwde prototype vervolgens worden doorontwikkeld tot medisch hulpmiddel.
.

Het team zette onder meer kwaliteitsprocedures en een productiefaciliteit op en doorliep het traject voor CE-markering volgens de Europese Medical Device Regulation. In november 2025 werden de eerste Ziggys verkocht, vijf jaar nadat het oorspronkelijke studentenproject begon.

Niet alleen makkelijker duwen, maar vooral makkelijker contact

In augustus 2026 waren meer dan 65 Ziggys in gebruik in Nederland en België, vooral binnen de gehandicaptenzorg en ouderenzorg. Het meest zichtbare verschil is dat degene die duwt niet meer achter, maar naast de rolstoelgebruiker loopt. De belangrijkste verandering zit volgens Ziggy Mobility echter in het contact dat daardoor ontstaat. Oogcontact wordt makkelijker, je kunt beter met elkaar praten en non-verbale signalen zijn beter zichtbaar. Een verplaatsing van A naar B wordt zo eerder iets wat je samen doet. Iemand kan ondersteuning bieden en tegelijkertijd gewoon vriend, familielid, buur of begeleider zijn.

Dat past bij de bredere visie van Ziggy Mobility op zorgtechnologie. Technologie wordt vaak ingezet om handelingen over te nemen, processen efficiënter te maken of personeelstekorten op te vangen. Maar technologie kan ook juist helpen om menselijk contact makkelijker te maken. Een vriend, familielid of buur kan iemand bijvoorbeeld ondersteunen bij het verplaatsen, zonder dat zo’n moment meteen als een formeel zorgmoment voelt. Ziggy vervangt daarmee geen professionele zorg, maar kan wel helpen om ondersteuning door mensen uit de directe omgeving makkelijker en natuurlijker te maken.

Dat is relevant in een tijd waarin zorgorganisaties te maken hebben met een groeiende zorgvraag, personeelstekorten en financiële druk. Ziggy lost die uitdagingen niet op, maar laat wel zien hoe technologie kan worden ingezet om menselijk contact juist te versterken.

Ziggy helpt om zorg menselijker te maken. Je kunt iemand ondersteunen als vriend of naaste, zonder dat de relatie meteen die van zorgverlener en patiënt wordt.

Lucy Bennett, co-founder of Ziggy Mobility

De volgende stap: breder gebruik

Ziggy Mobility werkt nu aan bredere toepassing van het hulpmiddel. De ambitie is om Ziggy beschikbaar te maken voor meer organisaties en rolstoelgebruikers in Nederland, België en andere Europese landen. Daarbij blijft de ervaring van gebruikers en professionals belangrijk. Hun feedback helpt niet alleen om het product verder te verbeteren, maar ook om te leren hoe Ziggy het beste in verschillende organisaties en situaties kan worden ingezet.

Het begon met de wens van één gezin om tijdens een wandeling dichter bij elkaar te kunnen zijn. Die gedachte vormt nog steeds de kern van Ziggy: mensen de mogelijkheid geven om letterlijk naast elkaar verder te gaan.

Convergence in de praktijk

In de ontwikkeling van Ziggy kwamen ervaring uit het dagelijks leven, kennis uit de revalidatiezorg en technische expertise samen. Nicole en haar familie brachten het probleem uit de praktijk in. Rijndam en Erasmus MC droegen kennis bij over revalidatie en rolstoelgebruik. TU Delft bracht de technische expertise in om die vraag te vertalen naar een werkende oplossing.
.

De samenwerking werd onderdeel van wat later uitgroeide tot het Convergence Human Mobility Center. Professor Gerard Ribbers, hoofd Revalidatiegeneeskunde van Erasmus MC, omschrijft Ziggy als de eerste start-up die is voortgekomen uit de samenwerking tussen Erasmus MC, TU Delft en Rijndam.
.

Het traject laat zien waar Convergence voor staat: verschillende disciplines en organisaties die samen optrekken rond een concreet vraagstuk en hun kennis, ervaring en middelen combineren om een idee uit te werken tot een oplossing die daadwerkelijk in de praktijk kan worden gebruikt.