Wat gebeurt er als technologie voor beweging en gezondheid niet begint bij een groot apparaat, maar bij iets dat bijna iedereen begrijpt: een bal?

Fizzy is een zachte robotische bal die uit zichzelf kan rollen en reageren. De bal nodigt mensen uit om te bewegen, zonder dat daar veel uitleg voor nodig is. Dat maakt Fizzy interessant voor onderzoek naar fysieke activiteit, motivatie en interactie. Hoe reageren mensen op een bal die zelf initiatief neemt? Kan zo’n bal ouderen helpen om op een lichte manier meer in beweging te komen? En kan hij zorgprofessionals op termijn een extra middel geven om beweging of betrokkenheid te stimuleren?

Fizzy is onderdeel van het Convergence Human Mobility Center Flagship. Binnen dit Flagship werken onderzoekers, clinici, ontwerpers en technologieontwikkelaars van TU Delft, Erasmus MC, Erasmus Universiteit Rotterdam en revalidatiepartners zoals Rijndam samen aan toegankelijke, gebruiksvriendelijke en betaalbare revalidatietechnologie.

.
Waarom een robotbal?

Een bal roept bijna automatisch interactie op. Je rolt hem terug, houdt hem tegen, volgt hem met je ogen of probeert hem te pakken. Fizzy bouwt voort op die vanzelfsprekende reactie, maar voegt daar iets aan toe: de bal kan zelf bewegen en reageren.

Fizzy is geen klassieke revalidatierobot en ook nog geen technologie die al standaard in de zorg wordt toegepast. Het project bevindt zich in een onderzoeks- en ontwikkelfase. De waarde zit op dit moment vooral in de verkenning: wat gebeurt er als een zacht, zelfbewegend object mensen op een natuurlijke manier uitnodigt tot beweging?

Die vraag is relevant voor het Convergence Human Mobility Center. Veel revalidatie- en zorgtrajecten vragen om herhaling, motivatie en beweging buiten vaste behandelmomenten. Juist daar kan laagdrempelige technologie mogelijk iets toevoegen, mits deze veilig, begrijpelijk en bruikbaar is voor de mensen die ermee werken.

.

Focus op ouderen en geriatrische zorg

Een belangrijke richting binnen Fizzy is onderzoek naar mogelijke toepassingen voor oudere volwassenen en geriatrische zorg. Samen met oudere volwassenen, zorgprofessionals en ontwerp-experts wordt onderzocht waar een robotbal van waarde zou kunnen zijn.

In geriatrische revalidatie kan Fizzy mogelijk helpen om oefenen minder eentonig te maken. Thuis, in een ziekenhuis of in een gespecialiseerd zorgcentrum zou de bal mensen op een lichte manier kunnen uitnodigen om extra te bewegen tussen begeleide sessies door. Ook wordt verkend of bewegingsdata op termijn kunnen helpen om voortgang beter te volgen of zorgprofessionals meer inzicht te geven in hoe iemand beweegt.

Ook buiten de revalidatiesetting wordt gekeken naar mogelijke toepassingen voor ouderen. In dagbesteding of groepsactiviteiten zou Fizzy misschien kunnen bijdragen aan sociaal contact, aandacht en lichte beweging. Denk aan situaties waarin mensen samen reageren op de bal, hem volgen of er een eenvoudige activiteit omheen doen. Of dit daadwerkelijk werkt, en onder welke voorwaarden, moet verder onderzoek uitwijzen.
.

Van speelbal naar onderzoeksplatform

Fizzy is ontwikkeld als een low-cost en open-source robotbal met een zachte buitenkant. De bal is licht, betaalbaar en bewust simpel gehouden. Binnenin zit één motor. Daardoor kan Fizzy niet zomaar alle kanten op bewegen, maar dat maakt het juist interessant om te onderzoeken hoe je met beperkte techniek toch slim gedrag kunt maken.

De huidige versie bevat sensoren om beweging te meten en software waarmee de bal kan reageren op interactie. Onderzoekers werken nu verder aan de manier waarop Fizzy beweegt, reageert en kan worden aangestuurd. Omdat Fizzy open-source wordt ontwikkeld, kunnen ook andere onderzoekers, studenten en instellingen ermee aan de slag. De bal is daarmee niet alleen een mogelijke toepassing voor later, maar ook een platform om te leren, te testen en verder te bouwen.

.
Van techniek naar zorgcontext

Fizzy laat zien waarom samenwerking tussen verschillende disciplines nodig is. TU Delft brengt kennis in over robotica, ontwerp en human-robot interaction. Erasmus MC en partners uit de zorg helpen om de link te leggen met gezondheid en revalidatieonderzoek. Erasmus Universiteit Rotterdam draagt bij aan vragen rond gebruik, gedrag en adoptie.

Daarnaast wordt Fizzy ontwikkeld in samenwerking met het Institute of Automatic Control van RWTH Aachen University. Deze samenwerking heeft onder meer bijgedragen aan de technische ontwikkeling, de open-source aanpak en de zichtbaarheid van het project.

Juist die combinatie van alle disciplines maakt het mogelijk om Fizzy niet alleen als technisch object te bekijken, maar als mogelijke interventie in een echte zorg- of leefomgeving. De centrale vraag is niet alleen: kan de bal bewegen? Maar vooral: voor wie is dit waardevol, onder welke voorwaarden, en hoe kan zo’n eenvoudige technologie veilig en toegankelijk worden ontwikkeld?

.

Onderzoekers

Bart Horstman is als onderzoeker betrokken bij Fizzy en andere projecten binnen het Convergence Human Mobility Center. Hij heeft een achtergrond in mechanical engineering en richt zich op revalidatierobotica en preventieve gezondheidszorg. In zijn werk kijkt hij hoe betaalbare technologie uiteindelijk dichter bij gebruikers kan komen: thuis, in de kliniek of in onderwijs- en onderzoekssettings. Contact: b.horstman@tudelft.nl

Ook Eda Karaosmanoğlu is nauw betrokken bij Fizzy. Zij doet haar promotieonderzoek met de robotbal en onderzoekt hoe Fizzy kan bijdragen aan fysieke activiteit en betrokkenheid in verschillende situaties..

Meer weten?

Fizzy is onderdeel van het Convergence Human Mobility Center Flagship. Lees meer over het Convergence Human Mobility Center Flagship. 

Meer technische informatie over Fizzy, de open-source aanpak, publicaties en bouwdocumentatie is te vinden op de Fizzy-ball-website en de projectpagina van RWTH Aachen University.

Publicaties & onderzoeksactiviteiten