Voor veel mensen met kniepijn wordt osteoartritis, oftewel artrose, pas vastgesteld wanneer klachten chronisch zijn geworden en structurele schade aan het gewricht al onomkeerbaar is. In dat stadium is er geen genezing mogelijk en richt de behandeling zich vooral op het verminderen van klachten.

Vaak hebben mensen die de diagnose artrose krijgen al jarenlang klachten. In de periode vóór de diagnose kan er veel onzekerheid en zorg zijn bij mensen met gewrichtspijn en beperkingen in het dagelijks functioneren. Waar komt de pijn vandaan? Wat kan er nog aan gedaan worden? En wat betekent dit voor de toekomst?

Het CREDO-project wil bijdragen aan het eerder herkennen van knieartrose. Er is groeiende overtuiging, en enig opkomend bewijs, dat vroege diagnose van artrose een ‘window of opportunity’ kan bieden: een fase waarin aangetaste gewrichten mogelijk nog beter reageren op conservatieve behandelingen. Daarnaast kan vroege diagnose voorzien in een duidelijke behoefte van mensen met klachten, doordat eerder uitleg, patiënteducatie en haalbare vormen van zelfmanagement mogelijk worden.

Een praktische tool voor vroege knieartrose

Op basis van data uit de nationale CHECK-cohort ontwikkelden onderzoekers diagnostische criteria voor vroege knieartrose: de CREDO-criteria. Na uitgebreide interne en externe validatie, en toepassing in een klinisch cohort om de klinische relevantie te toetsen, is een eenvoudig te gebruiken diagnostische tool ontwikkeld.

Deze decision-support tool gebruikt zeven gemakkelijk te verzamelen gegevens: geslacht, BMI, drie vragen over gewrichtsklachten en twee onderdelen uit lichamelijk onderzoek. Samen geven deze gegevens een score voor de waarschijnlijkheid van vroege knieartrose. De kracht van deze aanpak is dat gevalideerde onderzoekscriteria worden vertaald naar een tool op basis van informatie die in de dagelijkse klinische praktijk kan worden verzameld, zonder geavanceerde beeldvorming of specialistische diagnostiek.

De tool is bedoeld om clinici, en in het bijzonder huisartsen, te ondersteunen bij het herkennen van vroege knieartrose bij mensen die zich melden met kniepijn.

.

Waarom dit belangrijk is

Eerdere herkenning kan patiënten iets geven wat zij vaak missen: duidelijkheid. Een diagnose kan helpen om klachten te verklaren, onzekerheid te verminderen en ruimte te creëren voor uitleg, haalbaar zelfmanagement en vroege conservatieve behandeling.

Voor Healthy Joints is CREDO een concrete stap richting de bredere ambitie om artrose waar mogelijk te voorkomen of uit te stellen, en artrose eerder en persoonlijker te behandelen wanneer de aandoening zich wel ontwikkelt. Objectieve en gevalideerde criteria kunnen toekomstige klinische studies bovendien gerichter maken, doordat onderzoekers kunnen testen of vroege diagnose en vroege behandeling klinisch effectief en kosteneffectief zijn, en kunnen bijdragen aan het verminderen van de ziektelast voor patiënten en de samenleving.

Van criteria naar implementatie

De volgende stap is implementatie. Samen met externe stakeholders worden momenteel de mogelijkheden verkend om de criteria klinisch te implementeren richting huisartsen, inclusief een mogelijke implementatiestudie om de effecten van deze criteria in de praktijk te onderzoeken.

In toekomstige klinische studies hoopt het team aan te tonen dat het gebruik van deze criteria in de klinische praktijk klinisch effectief en kosteneffectief kan zijn, en kan bijdragen aan het verminderen van de ziektelast van knieartrose voor patiënten en de samenleving.

Haalbare en gevalideerde criteria voor de vroege diagnose van knieartrose zijn nu klaar om geïmplementeerd en getest te worden in de klinische praktijk, met als doel het potentieel van vroege behandeling beter te benutten.

Betrokken disciplines en instellingen

Het CREDO-project werd geleid door een projectgroep van artrose-experts: dr. Jos Runhaar en prof. dr. S. Bierma-Zeinstra van Erasmus MC, prof. dr. G. Kloppenburg van LUMC, prof. dr. M. Boers van Amsterdam UMC en prof. dr. J. Bijlsma van UMC Utrecht. Het project werd uitgevoerd in samenwerking met een diverse groep klinische experts uit de huisartsgeneeskunde, orthopedie, sportgeneeskunde, reumatologie en revalidatiegeneeskunde. Het project werd gefinancierd door ReumaNederland.

.