Wat betekent welvaart als we niet alleen naar economische groei kijken? En wie bepaalt daarbij wat er telt? Onderzoekers van de Erasmus Universiteit Rotterdam hebben in samenwerking met de TU Delft en de provincie Zuid-Holland de Brede Welkaart ontwikkeld. Dit interactief platform laat zien waar Nederlandse gemeenten daadwerkelijk aandacht aan besteden, door te kijken naar de ingediende moties. En het levert direct al onverwachte inzichten op.

Met behulp van geavanceerde taalmodellen werden meer dan 113.000 gemeenteraadsmoties uit ruim 300 Nederlandse gemeenten geanalyseerd om een actueel en dynamisch beeld te krijgen van wat er lokaal speelt op het gebied van brede welvaart. Initiatiefnemer dr. Kees Krul legt uit waarom deze aanpak zo vernieuwend is:

‘Bestaande monitors, zoals de Monitor Brede Welvaart van het CBS, meten met tientallen vooraf bepaalde, statische indicatoren. Dat maakt het voor politici ingewikkeld om er beleid op te voeren. Bovendien bestaat het gevaar dat je op die manier veranderlijke en lokale vraagstukken mist, terwijl die voor inwoners van Nederland juist heel relevant zijn. De Brede Welkaart draait dit perspectief om: niet top-down, maar bottom-up bepalen wat er gemeten wordt.’

Hanteerbaar, toepasbaar en up-to-date

Door de gemeentelijke moties te analyseren op semantische samenhang, werden onderliggende thema’s automatisch geïdentificeerd, zonder tussenkomst van een onderzoeker. De taalmodellen vonden 192 clusters in de data en die werden vervolgens teruggebracht tot veertien kernonderwerpen, zoals betaalbaar wonen, armoede, energietransitie, leefomgeving en toegankelijkheid.

‘Het zijn eigenlijk een soort Sustainable Development Goals op gemeentelijk niveau,’ legt Krul uit. ‘Op die manier wordt het begrip brede welvaart hanteerbaar en toepasbaar. En omdat de methode herhaalbaar is en de data jaarlijks kan worden geactualiseerd, worden nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen en verschuivingen in waarden automatisch opgenomen in de analyse.’

Opvallende bevindingen

Bij het bestuderen van de Brede Welkaart valt er direct een aantal zaken op. Zo blijkt het thema asiel en opvang lokaal relatief weinig voor te komen (ongeveer 3% van de moties), ondanks de prominente plaats in het nationale politieke debat. Het zijn juist vaak zaken als wonen en armoede die in veel gemeenten de boventoon voeren. De kaart toont bovendien duidelijke regionale verschillen. In Groningen springt bijvoorbeeld de energietransitie eruit en in verschillende gemeenten buiten de Randstad krijgt armoede relatief meer politieke aandacht.

‘Ik denk dat je hier goed kunt zien dat sommige onderwerpen op nationaal niveau vertekenen,’ vult mede-initiatiefnemer prof. Martin de Jong aan. ‘Bovendien kun je nu veel duidelijker zien waar thema’s geografisch spelen. Met die informatie kun je gerichter beleid voeren en makkelijker zien welke afruilen er nodig zijn.’

Voor wie is het bedoeld?

Niet alleen beleidsmakers, maar ook onderzoekers en inwoners van gemeenten kunnen nuttige informatie uit de Brede Welkaart halen, denkt Krul: ‘Je kunt de data bijvoorbeeld voor regressieanalyses gebruiken. Maar ik denk dat je er ook als burger baat bij kan hebben. Als spin-off hebben we daarom het Stemlokaal ontwikkeld, een soort stemhulp voor de aankomende gemeentelijke verkiezingen. Maar ik moet er wel bij zeggen dat die op dit moment nog in de experimentele fase zit.’

Samenwerking en financiering

Het project werd mogelijk gemaakt door de Resilient Delta Kickstarter Grant, maar die beurs eindigt deze zomer. Om de Brede Welkaart voort te kunnen zetten, staat Krul open voor samenwerking met anderen. ‘Het zou mooi zijn als we kunnen samenwerken met een partij als Open Besluitvorming (een initiatief om data van gemeenten, provincies en andere overheden samen te brengen in één zoekomgeving). Daarnaast voer ik gesprekken over een NWO-beurs. Ik heb goede hoop dat het gaat lukken: de Brede Welkaart geeft een bewegend beeld van brede welvaart in veranderlijke tijden. En dat is natuurlijk onmisbaar.’

Je kunt de Brede Welkaart vanaf vandaag bekijken op www.bredewelkaart.nl