AI- en datagedreven analyse van milieu en gezondheid: kan klimaatverandering al invloed hebben vóór je geboorte?

Flagship Personalized, Real-Time Health Impact of Climate Change and Pollution

Hoe beïnvloeden hitte, luchtvervuiling en andere omgevingsfactoren onze gezondheid? En waarom lopen sommige groepen daarbij meer risico dan andere?

Binnen het Flagship Personalized, Real-Time Health Impact of Climate Change and Pollution, gebruiken onderzoekers grootschalige gezondheids-, weers- en sociaaleconomische data om beter te begrijpen hoe blootstelling aan omgevingsfactoren, zoals hitte en luchtvervuiling, de gezondheid beïnvloedt en wie daarbij het meeste risico loopt.

.

Hitte, zwangerschap en gezondheid aan het begin van het leven

Een concreet voorbeeld is recent onderzoek naar temperatuur tijdens de zwangerschap. Op basis van nationale registratiedata van bijna 2,5 miljoen eenlinggeboortes in Nederland, gekoppeld aan weers- en sociaaleconomische data, onderzochten Jasper Been en collega’s of blootstelling aan hitte samenhangt met ongunstige geboorte-uitkomsten.

De resultaten laten zien dat extra warme dagen tijdens de zwangerschap geassocieerd zijn met een verhoogde kans op vroeggeboorte, een laag geboortegewicht en een te laag gewicht voor de zwangerschapsduur. De impact was het sterkst bij kinderen geboren in sociaaleconomisch kwetsbare huishoudens. Daarmee is hitte niet alleen een klimaatvraagstuk, maar ook een vraagstuk van gezondheidsongelijkheid.

Door gezondheids-, weers- en sociaaleconomische data te verbinden, kunnen we beter zien wie het meeste risico loopt en waar preventie of beleid het meeste verschil kan maken. Juist bij klimaatverandering is dat belangrijk, omdat de gevolgen niet iedereen in gelijke mate raken.

Waarom data ertoe doet

De kracht van dit onderzoek zit in het verbinden van verschillende soorten data. Door nationale gegevens over geboorte-uitkomsten te koppelen aan temperatuur- en luchtvochtigheidsmetingen van KNMI-weerstations en sociaaleconomische gegevens, kunnen onderzoekers beter zien welke groepen kwetsbaarder zijn, op welke momenten blootstelling ertoe doet, en waar preventie of beleid de grootste impact kan hebben.

Daarmee sluit het onderzoek direct aan bij de bredere ambitie van het Flagship: klimaat- en milieublootstelling meetbaar maken en vertalen naar kennis die preventie, gezondheidsadvies en beleid kan ondersteunen. Juist de combinatie van klinische expertise, public health, gezondheidseconomie, milieumodellering en data-analyse maakt het mogelijk om deze vraag niet alleen medisch, maar ook maatschappelijk en beleidsmatig te bekijken.
.

Van inzicht naar preventie

Dit soort bevindingen kan helpen bij gerichter hitte-advies tijdens de zwangerschap, extra aandacht voor kwetsbare groepen tijdens warme periodes, en gesprekken over stedelijke of woningmaatregelen die blootstelling aan hitte kunnen verminderen. Denk bijvoorbeeld aan vergroening, betere woningen en aandacht voor wijken waar woningen sneller opwarmen of waar minder groen aanwezig is.

Voor Rotterdam is dit extra relevant. Grote steden houden warmte langer vast dan hun omgeving, en binnen de stad kunnen de verschillen per wijk groot zijn. In sommige wijken kan een combinatie van minder groen, slechter geïsoleerde woningen en sociaaleconomische kwetsbaarheid ervoor zorgen dat de gezondheidsrisico’s van hitte groter zijn.

Dat past bij een bredere boodschap uit dit onderzoeksveld: preventie begint al vóór de geboorte en gaat verder dan het medische domein alleen. Leefomgeving, wonen, klimaatadaptatie, luchtkwaliteit en sociaaleconomische omstandigheden spelen allemaal mee. Daarom vraagt dit om samenwerking tussen zorgprofessionals, onderzoekers, beleidsmakers en publieke en maatschappelijke partners.

In de bredere onderzoeks- en beleidscontext wordt onder meer samengewerkt door Erasmus MC, TU Delft en Erasmus Universiteit Rotterdam, met betrokkenheid van publieke partners zoals het Ministerie van VWS, het Ministerie van BZK en het Ministerie van SZW en initiatieven rond Kansrijke Start.

.

Brede maatschappelijke relevantie

Het onderzoek kreeg al aandacht via onder andere NOS, NRC, een Studio Erasmus-interview en de Lof der Geneeskunst-publiekslezing over Gezonde planeet, gezonde mens. Daarmee laat het zien dat klimaatverandering en leefomgeving niet alleen milieuvraagstukken zijn, maar ook gezondheidsvraagstukken — en dat data nodig is om de effecten zichtbaar, concreet en eerlijker bespreekbaar te maken.

De komende jaren wil het Flagship milieublootstelling, gezondheidsuitkomsten, gedrag en beleidsanalyse verder met elkaar verbinden. Daarmee kan het bijdragen aan gerichtere preventiestrategieën en gezondere leefomgevingen voor de groepen die het meeste risico lopen

.

Betrokken onderzoekers

Bij dit onderzoek zijn onder meer Jasper Been, Tom Van Ourti en Pilar Garcia Gomez betrokken, vanuit Erasmus MC en Erasmus Universiteit Rotterdam.
.

Links